دلایل به قدرت رسیدن دولت موقت

دلایل به قدرت رسیدن دولت موقت

امام(ره) با اشاره به اوضاع سیاسی کشور که به صورت روزافزونی در جهت تضعیف حکومت پهلوی حرکت می‌کرد، به بازرگان گوش‌زد نمود که باید به فکر تشکیل مجلس و هیات دولت باشیم و از وی خواست که افراد مورد اعتماد و مسلمان را شناسایی و برای تحقق این ایده معرفی کند. بازرگان نیز با کمک و رایزنی افراد دیگری، فهرستی از فعالان سیاسی ـ انقلابی را تهیه و به حضرت امام(ره) ارائه کرد.

کافه تاریخ- تاریخ شفاهی

 

زمانی‌ که امام ‌خمینی(ره) از عراق به پاریس منتقل شد، رجال و فعالان سیاسی در راستای مبارزه با حکومت پهلوی به دیدار ایشان رفتند و مذاکرات مختلفی را در آنجا انجام دادند. مهندس بازرگان نیز که مبارزات سیاسی خود را از سال‌های دهه‌ی 1320ش شروع کرده و تا سال 1357ش با گرایشات مذهبی به طرق مختلف آن‌را ادامه داده بود، با هدف همگامی با مبارزات امام خمینی(ره) در پاریس به ملاقات ایشان رفت. در این دیدار، امام(ره) با اشاره به اوضاع سیاسی کشور که به صورت روزافزونی در جهت تضعیف حکومت پهلوی حرکت می‌کرد، به بازرگان گوش‌زد نمود که باید به فکر تشکیل مجلس و هیات دولت باشیم و از وی خواست که افراد مورد اعتماد و مسلمان را شناسایی و برای تحقق این ایده معرفی کند. بازرگان نیز با کمک و رایزنی افراد دیگری، فهرستی از فعالان سیاسی ـ انقلابی را تهیه و به حضرت امام(ره) ارائه کرد.[1] اما به غیر از این مطلب می‌توان برای به قدرت رسیدن دولت موقت به عوامل زیر اشاره کرد:

1. فقدان انگیزه‌ی لازم میان روحانیون برای تصدی قدرت اجرایی کشور:

روحانیون به رهبری امام خمینی(ره) هیچ‌گاه قصد نداشتند که حکومتی بسازند و خود را در کلیه‌ی امور اجرایی و قضایی و قانون‌گذاری آن درگیر سازند بلکه بیشتر مایل بودند که امور اجرایی به دست افراد صالح و متدین غیر روحانی اداره گردد و خود نظارت را به‌جای آورند. مخصوصا امام(ره) در صحبت‌هایش بارها به این نکته اشاره داشتند و حتی روحانیون نیز برای تصدی مدیریت اجرایی کشور مانند شهید بهشتی و شهید مطهری و سایر افراد تمایلی نشان نمی‌دادند.[2]

2. سابقه‌ی سیاسی، دینی و اجرایی بازرگان:

از مهم‌ترین سمت‌های اجرایی بازرگان که از او یک شخصیت با تجربه ساخت همان ماموریت خلع ید بود که وی توانست با نمایش یک بازی سیاسی جسورانه به همراه هیئتی، از شرکت نفت انگلستان را خلع ید کند. از دیگر خصوصیات بازرگان که امام را در جلب اعتماد به او یاری رساند سابقه‌ی مبارزاتی و فعالیت جدی و سخت او با دولت‌های دست‌نشانده شاه بود.[3]

و همچنین از دیگر عوامل، اندیشه‌ی دینی بازرگان بود که مورد توجه امام(ره) قرارگرفت، وی در طول 50 سال فعالیت دینی سعی داشت چهره‌ای از اسلام مترقی نشان دهد و آن‌را با پیشرفت‌های علمی و فنی سازگار جلوه دهد و می‌گفت علاوه‌بر مسلح شدن به دین اسلام، باید به ایدئولوژی‌های غیر مذهبی و لائیک با همان سلاح خودشان پاسخ داد.[4]

3. انگیزه و تلاش شخص بازرگان برای تصدی قدرت اجرایی:

بازرگان در پیروزی انقلاب اسلامی احتمال تحقق آرامان‌هایی را می‌دید که سال‌ها برای آنها مبارزه کرده، چند دهه در برابر روش استبداد حکومت پهلوی مقاومت کرده بود، اکنون پایان استبداد را می‌دید و در اولین سخنرانی‌اش پس از گرفتن پست جدید گفت: اکنون در انقلاب آرزوی دیرینه‌ام را که 40 سال تلاش می‌کردم تا بین این دو برادر اصیل و قدیم، یعنی دین و دانش پیوند بزنم محقق یافتم و بزرگ‌ترین مژده‌ی پیروزی و نجات ایران را در آن روز دیدم.[5]

منابع:

[1]. نجاتی، غلامرضا؛ خاطرات بازرگان شصت‌ سال خدمت و مقاومت، تهران، موسسه‌‌ی خدمات فرهنگی رسا، 1377، ج 2، ص256

[2] . اسماعیلی، خیر‌الله؛ دولت موقت، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص36

[3] . همان، ص42

[4] . آر کدی، نیکی؛ ریشه‌های انقلاب ایران، ترجمه‌ی عبدالرحیم گواهی، تهران، نشر قلم، 1369، ص356

[5] . برزین، سعید؛ زندگی‌نامه سیاسی مهندس مهدی بازرگان، تهران، نشر مرکز، 1374، چاپ دوم، ص270

مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •