۰
plusresetminus
بعد از کودتای 28 مرداد و سیطره سیاسی شاه و غرب بر کشور، به تصمیم شاه و آمریکا قرار بر آن شد انتخابات مجلس بیستم در فضایی ظاهراً دموکراتیک برگزار شود و به گونه‌ای پیش رود که احزاب بتوانند در آن فضا رقابت کنند.
انتخابات جنجالی مجلس بیستم
کافه تاریخ- مقالات

بعد از کودتای 28 مرداد و سیطره سیاسی شاه و غرب بر کشور، به تصمیم شاه و آمریکا قرار بر آن شد انتخابات مجلس بیستم در فضایی ظاهراً دموکراتیک برگزار شود و به گونه‌ای پیش رود که احزاب بتوانند در آن فضا رقابت کنند. این تصمیم در آستانه چهارمین سال از نخست‌وزیری منوچهر اقبال اتخاذ شد و اقبال مأمور تشکیل کابینه گردید؛ اما این موضوع بنا به دلایلی که در ادامه به آن اشاره شده است محقق نشد و با دخالت پلیس یکی از جنجالی‌ترین انتخابات را رقم زد. چنانچه بعد از انتخابات افراد زیادی با دولت درگیر شده و در نهایت اقبال مجبور به استعفا شد. در نهایت نه تنها انتخابات آزاد صورت نگرفت؛ بلکه تقلبات در شکل گسترده‌ اتفاق افتاد.


فضای سیاسی کشور بعد از کودتا
بعد از کودتای 28 مرداد فضای سیاسی کشور بسیار ملتهب شد و احزاب سیاسی سرکوب شدند. در این شرایط فعالیت‌های سیاسی به دو حزب مردم و ملیون محدود شد که هر دو زیرنظر حکومت و افراد وابسته به آن همچون علم و اقبال قرار داشتند. طبیعی است که این وضعیت باعث ناآرامی و نارضایتی گسترده مردم شد و می‌توانست در کوتاه مدت جنبش‌های اعتراضی وسیعی ترتیب دهد. «در این موقع، برخی از مقامات آمریکایی، که از وجود فساد و نابرابری و فقدان آزادی‌های سیاسی که می‌‌توانست ناآرامی‌هایی را فراهم سازد که منجر به سقوط شاه شود و یا یک رژیم بی‌طرف و یا طرفدار شوروی بر سر کار آید و در نهایت منافع ایالات متحده را در معرض مخاطره قرار دهد، نگران شده بودند. در چنین شرایطی، درصدد برآمدند برای مقابله با ناآرامی‌ها، شاه را وادار سازند اصلاحاتی در زمینه سیاسی و اقتصادی به عمل آورد..»1 
یکی از اقدامات مهم در این راستا استفاده از افراد نزدیک به شاه و آمریکا بود که بتواند تمام خواسته‌های موردنظر را محقق سازد. بعد از تحقیقاتی که توسط آمریکا صورت گرفت، منوچهر اقبال برای این هدف انتخاب شد. «اقبال مطیع‌ترین و متملق‌ترین نخست وزیر دوران پادشاهی محمدرضاشاه بود. وی خود را غلام خانه زاده شاه می‌دانست. از وقایع مهم دوره "نخست وزیری اقبال ورود جان فوستر دالس به ایران، مسافرت شاه به اسپانیا، ایجاد سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک)، کودتای عبدالکریم قاسم در بغداد، شناسائی «دو فاکتو» اسرائیل از سوی ایران و... بود.»2 اما از دیگر موضوعات بسیار مهم این دوره انتخابات جنجالی مجلس بیستم بود که اقبال مأمور تشکیل آن بود و بعد از برگزاری تقلبات گسترده‌ای را به همراه آورد. 


انتخابات مجلس بیستم و جنجال آن
انتخابات مجلس بیستم در سال 1339 و در آستانه چهارمین سال از دوره نخست‌وزیری منوچهر اقبال برگزار شد. «این زمان مقارن با تغییر ریاست‌جمهوری آمریکا بود و شاه قول داده بود که انتخابات آزادی برگزار کند. دولت اقبال اکثر کرسی‌های نمایندگی را به حزب خود اختصاص داده و کار دخالت در انتخابات را به تهدید و فشار و جعل و تقلب علنی کشانده بود.»3 اقبال مسئول برگزاری انتخابات بود. وی در عین حال رئیس حزب ملیون هم بود. این حزب در زمان نخست‌وزیری او به وجود آمد و قرار بود با حزب مردم که اسدالله علم ریاست آن را بر عهده داشت رقابت نماید. البته علاوه بر این دو حزب دکتر علی امینی نیز حضور داشت و به عنوان یکی از رقیبان اصلی مطرح بودند و اتفاقا بعد از آغاز انتخابات و رقایت‌ها اولین صدای اعتراض از سوی او بلند شد. گفته می‌شود در زمان برگزاری انتخابات «در همه جا پلیس، ارتش و عوامل دولت، مداخله‌کننده‌ اصلی در انتخابات بودند»4 و همین موضوع باعث تقلبات گسترده گردید. 
بعد از اعلام نتایج مشخص شد که حزب ملیون اکثر کرسی‌ها را به دست آورده است؛ اما بتدریج اخباری منتشر شد که حکایت از دستکاری اننتخابات و تعویض صندوق‌های رأی به نفع حزب حاکم یعنی حزب ملیون داشت. شاه نیز در جریان این اتفاقات بود و از تقلبات صورت گرفته اطلاع داشت. شاه می‌دانست «انتخابات، کنترل شده بود. مثلا می‌گفتند از کدام منطقه و کدام شهر، چه کسی از صندوق بیرون بیاید! و دستور هم در این زمینه به استانداری‌ها داده می‌شد. یعنی دو حزب، ملیون و مردم، می‌نشستند و حوزه‌ها را بین خودشان تقسیم می‌کردند. شاه طبیعی بود که می‌دانست انتخابات واقعا کنترل شده بوده و آزاد نبود.»5 بعد از آنکه انتخابات به پایان رسید و خبر تقلبات حزب حاکم منتشر شد، موج گسترده‌ای از اعتراضات مردمی به وجود آمد و باعث اعتصابات، تظاهرات، مخالفت‌ها و درگیری‌هایی شد. «فضاحت انتخاباتی به حدی بود که محمدرضا شاه ضمن اعتراف به نادرستی آن، در مصاحبه‌ای با ابراز نارضایتی دستور متوقف کردن انتخابات را صادر کرد.»6
 خشم مردم به این موضوع در حدی ظاهر گردید که در شهرهائی به تعطیل شدن بازار کسب و کار و مراکز آموزشی انجامید. در چنین احوالی در تابستان 1339 اقبال مجبور به استعفا شد.7 علاوه بر اقبال نمایندگان نیز مکلف به استعفا شدند و بدین ترتیب دولت اقبال بعد از سه سال و اندی سقوط کرد و شریف امامی مسئول برگزاری انتخابات و تشکیل کابینه شد. در نهایت با برگزاری انتخابات، مجلس در اسفند 1339 گشایش یافت. البته بعد از انتخاب شریف امامی و برگزاری انتخابات، همچنان درگیری‌ها و تردیدهایی در خصوص برگزاری انتخابات وجود داشت که به کشته و زخمی شدن تعدادی از افراد نیز منجربه شد؛ اما سرانجام با زدو خوردهای صورت گرفته و دستگیری بسیاری از معترضین انتخابات انجام شد و مجلس کار خود را آغاز نمود. با این حال «مجلس بیستم که در سیطره زمیندارانی بود که 99 کرسی از 176 کرسی را به خود اختصاص داده بودند قادر نبود در شرایطی که نظام بین‌المللی وارد مرحله تنش‌زدایی می‌شد و بر ضرورت انجام اصلاحات اجتماعی در ایران تأکید می‌ورزید مؤثر واقع شود.»8 از این رو عمر این مجلس بیشتر از دو ماه به طول نینجامید و با استعفای شریف امامی علی امینی مأمور تشکیل کابینه شد. بدین ترتیب مجلسی که قرار بود یکی از آزادترین انتخابات باشد، به مجلسی با مصائب فراوان تبدیل شد و یکی از جنجالی‌ترین مجالس دوره پهلوی را به وجود آورد. 

https://cafetarikh.com/vdciuua5.t1aq32bcct.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما