<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- generator="استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 4.0" -->
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <channel>
        <title>کافه تاریخ - آخرين عناوين خط زمان :: نسخه کامل</title>
        <description><![CDATA[تهیه شده توسط  کافه تاریخ]]></description>
        <link>https://www.cafetarikh.com/timeline</link>
        <lastBuildDate>Thu, 16 Jul 2026 08:00:19 GMT</lastBuildDate>
        <generator>استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 4.0</generator>
        <image>
            <url>https://www.cafetarikh.com/skins/default/fa/normal/ch01_newsfeed_logo.gif</url>
            <title>کافه تاریخ - آخرين عناوين خط زمان :: نسخه کامل</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/timeline</link>
            <width>100</width>
            <height>70</height>
            <description><![CDATA[تهیه شده توسط  کافه تاریخ]]></description>
        </image>
        <language>fa</language>
        <copyright>نقل و نشر مطالب با ذکر نام   کافه تاریخ آزاد است.</copyright>
        <pubDate>Thu, 16 Jul 2026 08:00:19 GMT</pubDate>
        <category>خط زمان</category>
        <ttl>60</ttl>
        <atom:link href="https://www.cafetarikh.com/rssgx.dja5qa6dd51kwvjoe..pa4prx.arlaq0l.xml" rel="self" type="application/rss+xml" />
        <item>
            <title>روایت 67 سال وابستگی ایران به آمریکا</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19293/روایت-67-سال-وابستگی-ایران-آمریکا</link>
            <description><![CDATA[
استفاده از ظرفیت و قابلیتهای نیروهای مستشاری در کشورهای مختلف، از دیرباز سنت مرسوم در روابط خارجی دولتها می باشد. البته ناگفته نماند که این سنت بیشتر از جانب کشورهای بزرگ استعماری در جهت افزایش حوزه نفوذ خود در سایر کشورها اعمال می شد. در مقابل دولتهای ضعیف با استفاده از سازوکار پذیرش نیروهای مستشاری سعی در توسعه و نوسازی دستگاههای اجرایی خود برمی آمدند و با استفاده از تخصص و تجربه مستشاران در یک حوزه خاص و راه&zwnj;اندازی و ایجاد بستر مناسب برای یک فعالیت یا حرفه، بسترها و زمینه های لازم برای توسعه و نوسازی کشور خود را در ابعاد مختلف اقتصادی، مالی ، بانکی، &nbsp;نظامی و... را فراهم می نمودند. در این میان استفاده از مستشاران کشورهای مختلف از دیرباز در ایران جایگاه خاصی پیدا کرده بود و این روند در دوران قاجاریه و به ویژه پهلوی اول و دوم تشدید شد. در این میان حضور مستشاران آمریکا در ایران در دوره&zwnj;ی محمدرضا پهلوی به ویژه در ساختار ارتش را می&zwnj;توان بخشی از سیاست میلیتاریستی شاه دانست. از طرف دیگر ایران نیز به دلیل برخورداری از موقعیت استراتژیک در فضای جنگ سرد، از بُعد امنیتی برای دولتمردان آمریکایی حائز اهمیت بود.&nbsp;


دوره قاجاریه

۱۲۹۰ شمسی: حضور مورگان شوستر
پس از تصویب لایحه مجلس شورای ملی برای استخدام مستشاران خارجی به&zwnj;منظور اصلاح امور مالی و اقتصادی، دولت ایران &laquo;مورگان شوستر&raquo; و چهار مستشار آمریکایی دیگر را برای اصلاح امور دارایی، خزانه&zwnj;داری، دادگستری و ژاندارمری به کار گرفت. شوستر به سمت &laquo;خزانه&zwnj;دار کل ایران&raquo; منصوب شد و پس از مدتی فعالیت، در پی اولتیماتوم دولت روسیه، ناچار به ترک ایران گردید.

&nbsp;
دوران رضاشاه پهلوی (۱۲۹۹&ndash;۱۳۲۰)

۱۳۰۰ شمسی
در این سال، وزارت جنگ به ریاست رضاخان درصدد خرید تجهیزات نظامی از ایالات متحده و دعوت از مستشاران آمریکایی برآمد، اما سیاست انزواطلبی دولت آمریکا در آن دوران موجب شد که این درخواست بی&zwnj;پاسخ بماند.
&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;

۱۳۰۱ شمسی: دعوت از آرتور میلسپو
با توجه به نابسامانی اوضاع اقتصادی پس از جنگ جهانی اول، دولت احمد قوام (قوام&zwnj;السلطنه) به منظور اصلاح امور مالی، لایحه استخدام مستشاران مالی آمریکایی را به مجلس تقدیم کرد. بدین ترتیب دکتر آرتور میلسپو برای مدت پنج سال با سمت &laquo;رئیس کل مالیه ایران&raquo; استخدام شد تا امور مالی کشور را سامان بخشد.



۱۳۲۰ شمسی: اشغال ایران و ورود نیروهای امریکایی
در پی اشغال ایران توسط متفقین در جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی ایالات متحده برای نخستین&zwnj;بار وارد خاک ایران شدند. از این مقطع، آمریکا با انگیزه&zwnj;های استراتژیک و اقتصادی (به&zwnj;ویژه نفت)، به دنبال تثبیت حضور خود در ایران برآمد.

۱۳۲۱ شمسی: ورود هیئت مستشاری ارتش
براساس توافق ایران و آمریکا، علی&zwnj;رغم درگیری ایالات متحده در جنگ جهانی دوم، هیئتی به ریاست &laquo;سرلشکر کلارنس ریدلی&raquo; به عنوان رایزن نظامی وارد تهران شد.



۱۳۲۲ شمسی: اعزام سرهنگ نورمن شوارتسکف
دولت ایالات متحده امریکا برای اینکه عرصه تحولات سیاسی و نظامی ایران را به رقیبان خود نظیر شوروی وانگلیس خود که سالیان سال در ایران&nbsp; فعالیت داشتند ؛ واگذار ننماید،&nbsp; به فکر اعزام اولین گروه مستشاری خود برای تجدید ساختار و سازمان ژاندارمری ایران افتاد. برمبنای قرارداد رسمی ایران و دولت امریکا، سرهنگ نورمن شوارتسکف به همراه هئیتی از مشتشاران نظامی امریکا وارد ایران شد. برمبنای ماده&zwnj;ی یک قرارداد ، این هیئت زیر نظر وزیر کشور ایران خدمت می&zwnj;کرد. مدت اعتبار قرارداد دو سال بود و آمریکا هر زمان که می&zwnj;خواست، می&zwnj;توانست نیروهایش را فراخواند (ماده&zwnj;ی 2 و 3). طبق ماده&zwnj;ی 21 نیز ایران متعهد شده بود از سایر کشورها مستشار نظامی استخدام نکند. البته دولت امریکا شرط کرد که افسران&rlm; امریکایی بر همه افسران هم رتبه خود در ژاندارمری ایرانت فوق داشته باشند.
&nbsp;
۱۳۲۵ شمسی: همکاری با شرکت موریسون&ndash;کاندسن
در کنار فعالیتهای مستشاری امریکاییها در حوزه نظامی و امنیتی، وزارت خارجه امریکا اصطلاحات اجتماعی&rlm; و اقتصادی را نیز در دستور کار خود قرار داد و از اینرو دولت ایران&rlm; قراردادی را با یک شرکت امریکایی به نام شرکت مهندسی بین المللی موریسون-کاندسن&rlm; امضا کرد.این شرکت که با افغانستان نیز قرارداد داشت، قرار بود قابلیتهای اقتصادی ایران را بررسی کند و ظرف شش ماه گزارشی را آماده سازد.


۱۳۲۶ شمسی: تشکیل هیئت مستشاری نظامی &laquo;آرمیش&raquo;
هیئت مستشاری امریکا در ایران با عنوان اختصاری &laquo;آرمیش&raquo; به &nbsp;هیأت نظامی رسمی در ارتش ایران تبدیل شد و طبق این توافق، تقویت &laquo;کارایی رزمی و تکنولوژیک ارتش ایران&raquo; دردستورکار هیئت مستشاری امریکایی قرار گرفت. افسران امریکایی،که به تأیید مشترک ایران و ایالات متحده می&rlm;رسیدند، در اداره مستشاری وزارت جنگ ایران مشغول به کار می&rlm;شدند. این توافق نیز دولت ایران را ملزم به مشورت با ایالات متحده درباره&rlm; اعزام هر فردی از سوی &laquo;دیگر دولتهای خارجی برای انجام هر کاری با هر ماهیتی در ارتباط با ارتش ایران&raquo;می&rlm;کرد.
&nbsp;
۱۳۲۷ شمسی: فعالیت شرکت &laquo;ASI&raquo;
در ادامه اصلاحات اقتصادی، دولت ایران با شرکت &laquo;اسی&zwnj;آی&raquo; (Advisory Services Inc.) قراردادی امضا کرد تا مطالعاتی درباره وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور انجام دهد.


۱۳۲۸ شمسی: تشکیل سازمان &laquo;ماگ&raquo; (MAG)
در راستای تقویت نفوذ امریکا در ساختار ارتش ایران و تبدیل نمودن آن به ابزار دست ژنرالهای امریکایی، برنامه کمک دفاعی دو جانبه، و گروه مشاوره کمک نظامی یا ماگ شکل گرفت. گروه مشاوره برای اجرای برنامه دو جانبه ایجاد شده بود.&nbsp; در اکتبر 1950، مأموریت همکاری فنی به ایران،یا &laquo;اصل چهار&raquo; توسط ایالات متحده و ایران به اجرا گذشته&rlm; شد. همچون آرامیش ، توافقهای ماگ و اصل&rlm; چهار ، برنامه هایی بودند که به اصطلاح در جهت&nbsp; ایجاد &laquo;ثبات&raquo; و &laquo;امنیت داخلی&raquo; ایران بود. ماگ، مانند هیأتهای پیشین، ساختار فرماندهی&rlm; نظامی موجود را تقویت می&rlm;کرد و کارآمدی ارتش و ژاندارمری را از طریق برنامه&rlm;های آموزشی&rlm; و خریدهای تسلیحاتی افزایش می&rlm;داد.اما ماگ برخلاف هیأتهای پیشین،کمک نظامی و مالی&rlm; گسترده&rlm;ای را ممکن می&rlm;ساخت،ساختارهای فرماندهی نظامی و شبه نظامی جدیدی را ایجاد می&rlm;کرد و در فروشهای تجاری و نیز فروشهای تسلیحاتی دولت&rlm;[امریکا]مشارکت می&rlm;جست. همکاری فنی ایران و امریکا موسوم به &laquo;ماگ&raquo; در همه شعبات نیروهای نظامی و پلیس ایران وارد شد و تقریبا بر همه&rlm; جنبه&rlm;های اقتصاد ایران تأثیر گذاشت. موقعیت منطقه&rlm;ای ایران با شکل&rlm;گیری ماگ در سال 1950 مورد توجه امریکایی ها قرار گرفت و از این پس ما شاهد حضور ایران در &nbsp;ائتلافهایی چون پیمان بغداد(1955)و سازمان پیمان مرکزی&rlm; (1958) هستیم. &nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

۱۳۳۶ شمسی: تشکیل ساواک
تأسیس ساواک، سازمان اطلاعات و امنیت کشور، با کمک فنی و یاری امریکا و البته اسراییل. ساواک در تحکیم پایه های سلطنت پهلویث دوم، نقش بسزایی را ایفاء نمود.

&nbsp;



&nbsp;13 مهر 1342- 1343: کاپیتولاسیون

در ۱۳ مهر ۱۳۴۲ لایحه کاپیتولاسیون در مجلس شورای ملی تصویب و در مرداد ۱۳۴۳ در مجلس سنا به تأیید رسید. به موجب آن، اعضای هیئت&zwnj;های مستشاری آمریکا از مصونیت قضایی در ایران برخوردار شدند &mdash; اقدامی که یکی از عوامل گسترش نارضایتی و اعتراضات روحانیون، از جمله امام خمینی (ره)، بود.

دی 1352: توافق&zwnj;نامه &laquo;تافت&raquo;

دولت ایران &nbsp;جهت نوسازی و تقویت تجهیزات و سلاحها و دستگاههای پشتیبانی خود ، آخرین هیأت نظامی امریکایی&rlm; را پذیرفت. گروه میدانی کمک فنی &rlm;یا توافق&rlm;نامه &laquo;تافت&rlm;&raquo; بین ایران و امریکا منعقد شد و &nbsp;ایالات متحده را ملزم به اعزام&rlm; &laquo;552 نفر با هزینه 6/16 میلیون دلار&raquo;کرد تا &laquo;به کارکنان خارجی درباره تجهیزات،فن&rlm;آوری، سلاحها و دستگاههای پشتیبانی در داخل ایران&raquo; آموزش دهند.
&nbsp;
۱۳۵۷ شمسی: پایان حضور مستشاران آمریکایی
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، تمامی قراردادها و وابستگی&zwnj;های مستشاری آمریکا لغو گردید. آخرین گزارش وابسته نظامی ایالات متحده به واشنگتن چنین بود:
&laquo;ارتش تسلیم شد. آیت&zwnj;الله خمینی پیروز شد و نظام پیشین فرو ریخت.&raquo;

حضور مستشاران آمریکایی در ایران، از اوایل قرن چهاردهم شمسی تا سال ۱۳۵۷، نقشی تعیین&zwnj;کننده در نوسازی ساختار نظامی و مالی کشور ایفا کرد، اما در عین حال موجب گسترش وابستگی&zwnj;های عمیق سیاسی، امنیتی و اقتصادی به ایالات متحده شد. این وابستگی نهایتاً موجب شکل&zwnj;گیری موجی از مخالفت&zwnj;های مردمی و سیاسی گردید که سرانجام با انقلاب اسلامی خاتمه یافت.
&nbsp;
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Thu, 07 May 2026 19:42:44 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19293/روایت-67-سال-وابستگی-ایران-آمریکا</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019293-b.jpg" length="224593" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>فراز و  فرود ملی شدن صنعت نفت ایران</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19292/فراز-فرود-ملی-شدن-صنعت-نفت-ایران</link>
            <description><![CDATA[
بدون شک یکی از بزرگترین تحولات تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران معاصر، نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران می باشد. نهضتی که با پشتیبانی و حمایت روحانیت به رهبری ایت الله کاشانی به سرانجام رسید.در جریان ملی شدن نفت ، به داستان 80 سال امتیازات نفتی ایران خاتمه داده شد.

1280 / اخذ امتیاز استخراج منابع نفت توسط دارسی از مظفرالدین شاه قاجار
ویلیام ناکسی دارسی نخستین فردی بود که با روشهای جدید روز و دستگاههای حفاری مکانیکی در ایران به اکتشاف نفت وحفر چاه پرداخت.او ابتدا گروهی فنی را به سرپرستی زمین شناسی به نام برلز استخدام و به ایران اعزام کرد. این گروه ، پس از بررسیهای زمین شناسی ، گزارش رضایت بخشی داد.احتمال وجود نفت در حوالی قصرشیرین و شوشتر را زیاد و دردیگرنقاط امیدوار کننده دانست. پس از دریافت این گزارش ،دارسی نماینده ای به نام ماریوت را در سال 1901 به دربار ایران فرستاد ماریوت امتیاز اکتشاف و استخراج نفت در تمام ایران ، بجز پنج ایالات شمالی را از مظفرالدین شاه گرفت.

1282 شمسی/ &nbsp;شروع&nbsp; اقدامات دارسی جهت استخراج میادین نفتی در ایران
چند ماه پس از امضای قرار داد، حفاری اولین چاه درمحلی به نام چیاسرخ یا چاه سرخ ، در شمال غرب قصرشیرین آغاز شد. کار حفاری به علت نبود راه و ناامنی به کندی پیش می رفت تا آنکه درتابستان 1903 در عمق 507 متری به گاز و کمی نفت رسید. چاه دوم هم در همین ناحیه در عمقی مشابه به نفت رسید. بهره دهی این چاه درحدود 175 بشکه در روز بود.

خرداد 1287 شمسی / استخراج و بهره برداری اولین چاه نفت در مسجد سلیمان خوزستان
درمنطقه خوزستان اولین و دومین چاه حفر شده شرکت، خشک بودند. درنیمه اول سال 1908 سرمایه شرکت روبه پایان بود و هنوز نفتی کشف نشده بود. روسای شرکت به مسئول عملیات که مهندسی به نام دینولدز بود: دستور توقف عملیات را می دهد. ولی او که در محل وضع را بهتر ارزیابی کرده بود چند روزی از اجرای دستور توقف خودداری نمود وبه حفاری ادامه می دهد. درروز پنجم خرداد 1287 شمسی (1908 م) مته حفاری به لایه نفت دار برخورد ونفت با فشار از چاه فوران نمود.

1308 شمسی/ استخراج ناموفق نفت شمال توسط شرکت انگلیسی
در سال 1308 چند زمین شناس خارجی توسط شرکت تحقیقات ایران وفرانسه به نواحی مازندران وسمنان اعزام ومطالعاتی انجام دادند وپس از حفر دوحلقه چاه کم عمق درمشرق بابلسر که نتیجه ای به بارنیاورد، شرکت ، منحل وکارشناسانش درسال 1310 ایران را ترک کردند.

خرداد 1312 / لغو نمایشی قرارداد دارسی و تصویب امتیاز نفتی توسط رضاخان
روز هفتم خرداد 1312 /28 مه 1933، یکی از مهمترین قراردادهای استعماری میان دولت رضاخان و کمپانی&zwnj;های نفتی انگلیسی به امضا رسید. به موجب این قرارداد که &laquo;متمم قرارداد ویلیام دارسی&zwnj;&raquo; لقب گرفته بود، انگلستان اجازه می&zwnj;یافت تا سال 1372 ش، از منابع نفتی ایران بهره&zwnj;برداری کند. این امتیاز در شرایطی به انگلیسی&zwnj;ها واگذار شد که تنها هفت سال از سلطنت رضاخان می&zwnj;گذشت&zwnj;. قرارداد 1312 در 26 ماده در دوره نهم مجلس شورای ملی به تصویب رسید. شخص رضاشاه پس از مذاکره با سر جان کدمن، رئیس شرکت نفت ایران و انگلیس، و هور سفیر بریتانیا درایران این قرارداد را قبول کرد و مقامات دولت را وادار به تصویب آن کرد. مجلس شورای ملی نیز به اتفاق آرا آن را تصویب کرد. در این قرارداد شرکت نفت ایران و انگلیس همچنان به اکتشاف و استخراج و فروش منابع نفتی ایران، بدون هیچ الزامی به ارائه صورت عملکرد به دولت ایران، ادامه می&zwnj;داد. مدت قرارداد ۶۰ سال تعیین شد.

1314شمسی/ تلاش برای استخراج نفت در قم توسط کارشناسان آلمانی
درسال 1314 هنگام حفرقنات درجنوب قم آثاری از مواد نفتی درروی آب قنات دیده شد. دولت وقت پس از اطلاع واحدی به نام اداره مهندسی اکتشافی در وزارت دارایی تاسیس نمود که وظیفه آن اکتشاف نفت درنواحی مرکزی وشمالی کشور بود. این واحد با استخدام چند کارشناس آلمانی وخرید دو دستگاه حفاری ضربه ای و دورانی ، عملیات را درنواح قم و مازندران آغاز کرد، دو حلقه چاه درخشت سرو دوحلقه چاه نزدیک به کوه نمک حفرشد. حفاری ها نتیجه ای به بار نیاورد و در سال 1318 متوقف شد.

1325شمسی/ اعتصاب کارگران نفت جنوب در خوزستان
کارگران نفت جنوب در خوزستان دست به اعتصاب عمومی تیر ۱۳۲۵ زدند. به تحریک شرکت نفت انگلیس و ایران که در ید و سلطه انگلیسی ها بود، پلیس و فرمانداری نظامی&nbsp; حکومت پهلوی دوم۸۳&nbsp; نفر از کارگران را در کشتار ۲۳ تیر ۱۳۲۵ کشتند. موج مخالفت با سلطه انگلیس بر نفت ایران از سوی ملیون و علماء در ایران گسترش یافت.

1327 شمسی/ عملیات اکتشافی دولت ایران با استخدام زمین شناسان سوئیسی
درسال 1327 دولت ایران برای انجام اکتشاف درخارج از حوضه قرارداد شرکت نفت سابق ایران وانگلیس ، شرکت سهامی نفت ایران را تشکیل داد. این شرکت از سال 1328 عملیات اکتشافی را با استخدام زمین شناسان سوئیسی و مهندسین معدن ایرانی آغاز کرد.

&nbsp;1328 شمسی/ معاهده &laquo;گس ـ گلشائیان&zwnj;&raquo;
روز 26 تیر1328 ، پیمانی بین وزیر دارایی دولت وقت ایران ـ عباسقلی گلشائیان ـ و نماینده کمپانی نفتی انگلیس ـ &laquo;گس&zwnj;&raquo; ـ به امضأ رسید که به معاهده &laquo;گس ـ گلشائیان&zwnj;&raquo; معروف شد. این پیمان نه در مجلس پانزدهم و نه در مجلس شانزدهم&zwnj;، به تصویب نرسید و زمینه&zwnj;ساز شکل&zwnj;گیری نهضت ملی شدن صنعت نفت شد. این معاهده قراردادی الحاقی به پیمان 1312 بود. به موجب این معاهده، ایران در مقابل فروش هر تن نفت به جای 4 شلینگ قبلی 6 شلینگ دریافت می&zwnj;کرد. فروش نفت در داخل ایران نیز 25 درصد ارزان&zwnj;تر از فروش آن در خارج از کشور تعیین شد. ضمناً شرکت نفت ایران و انگلیس موظف بود مبلغ 5 میلیون لیره استرلینگ یک&zwnj;جا به ایران بپردازد. در مقابل این تعهدات انگلستان&zwnj;، دولت ایران نیز موظف شد تعهدات امتیاز نفتی 1312 را دوباره تأیید کند.

اول تیر 1329/ تشکیل کمیسیون ملی شدن نفت در مجلس شواری ملی
&nbsp;کمیسیون مخصوص نفت کمیسیونی بود که در اول تیر ۱۳۲۹ در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشائیان) تشکیل شد. &nbsp;اعضای کمیسیون عبارت بودند از: &nbsp;دکتر مصدق،&nbsp; دکتر علوی، ناصر ذوالفقاری، جواد گنجه&zwnj;ای، فقیه&zwnj;زاده، اللهیار صالح، حسین مکی، خسرو قشقائی، سرتیپ&zwnj;زاده، جمال امامی، جواد عامری، دکتر نصرت&zwnj;الله کاسمی، حائری&zwnj;زاده، عبدالرحمن فرامرزی، دکتر محمدعلی هدایتی، دکتر شایگان، میرسیدعلی بهبهانی و پالیزی.

پنجم تیر 1329 / نخست وزیری رزم آرا
در روز پنجم تیر 1329، دولت منصور نیز به طور غیرمنتظره استعفا کرد و چند ساعت بعد سپهبد رزم&zwnj;آرا رئیس ستاد ارتش کابینه جدید را تشکیل داد و به نخست وزیری رسید.

20 مهر 1329/&nbsp; استیضاح دولت وقت به رهبری دکتر مصدق
روز 20 مهر 1329، نمایندگان اقلیت به رهبری مصدق دولت را استیضاح کردند. دولت نیز در پاسخ&zwnj;، از قرارداد الحاقی دفاع کرد و مشاجره این دو، سبب اوج&zwnj;گیری نهضت ملی شدن صنعت نفت کشور گردید.

16 اسفند 1329/ کشته شدن نخست&zwnj;وزیر وقت سپهبد رزم&zwnj;آرا
کشته شدن نخست&zwnj;وزیر وقت سپهبد رزم&zwnj;آرا در روز چهارشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۲۹ از سوی خلیل طهماسبی از اعضای جمعیت فدائیان اسلام

17 اسفند 1329/ تصویب طرح ملی شدن نفت در مجلس شورای ملی ایران
پس از ، طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری دکتر مصدق در مجلس تصویب شد. قانون ملی شدن صنعت نفت پیشنهادی بود که به امضای همه اعضای کمیسیون مخصوص نفت در مجلس شورای ملی ایران در ۱۷ اسفند ۱۳۲۹ به مجلس ارائه شد و تصویب گردید.

&nbsp;۲۹ اسفند ۱۳۲۹
كمیسیون نفت، كمیسیونی بود كه در اول تیرماه 1329 در دوره شانزدهم مجلس شورای ملی ایران برای رسیدگی به لایحه نفت (معروف به لایحه گس-گلشايیان) تشكیل شد. همین كمیسیون پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت را در اسفند ماه 1329 به مجلس ارائه داد.
سرانجام با تلاش های دكتر مصدق و همراهان وی، ماده واحده ملی شدن صنعت نفت در روز 24 اسفند ماه سال 1329 در مجلس شورای ملی مطرح و در روز 29 اسفندماه همان سال به تصویب رسید.
در متن پیشنهاد تصویب شده، آمده بود: &laquo;به &zwnj;نام سعادت ملت ایران و به&zwnj;منظور كمك به تأمین صلح جهانی، امضاكنندگان ذیل پیشنهاد می&zwnj;نمايیم كه صنعت نفت ایران در تمام مناطق كشور بدون استثنا ملی اعلام شود یعنی تمام عملیات اكتشاف، استخراج و بهره&zwnj;برداری در دست دولت قرار گیرد.&raquo;
مجلس سنا نیز این پیشنهاد را در 29 اسفندماه 1329 تصویب كرد و پیشنهاد، قانون شد.

پس از ملی شدن صنعت نفت

انگلیس كه با تصویب این قانون منافع خود را در خطر می دید، برای جلوگیری از به ثمر نشستن حركت ملی شدن صنعت نفت، از همه شگردهای ممكن استفاده كرد و یكی از این شگردها، تحریم نفت ایران در نیمه نخست سال &lrm; 1330با هدف به خطر انداختن ثبات سیاسی و اقتصادی كشور بود. انگلیس به تمام خریداران نفت خام ایران هشدار داده بود كه نفت ایران را خریداری نكنند. اما دولتمردان وقت ایران در ادامه مبارزات خود با تلاش زیاد توانستند بر این حركت استعمارگر پیر فائق آیند. دكتر مصدق كه در آن زمان نخست وزیر بود، برای فرونشاندن توطئه انگلیس و كسب درآمد برای كشور، ترجیح داد نفت خام را با تخفیف به مشتریان بفروشد.
نكته قابل توجه آن است كه درآمدی كه دولت مصدق با فروش تخفیفی نفت خام و فرآورده نفتی برای كشور كسب كرد، دو برابر رقمی بود كه &laquo;شركت نفت انگلیس و ایران&raquo; بابت فروش سالانه &lrm; 31میلیون تن نفت خام به ایران پرداخت می كرد.
اجرای برنامه ریاضت اقتصادی با محوریت عدم اتكا به درآمدهای نفتی و تلاش برای مصرف نفت خام در داخل كشور، اقدام دیگری بود كه دكتر مصدق برای خنثی كردن تحریم نفت از سوی انگلیس انجام داد و موفق شد اقتصاد كشور را در آن دوره، سرپا نگاه دارد.
قانون ملی شدن صنعت نفت تا سال ۱۳۳۲ پابرجا بود با کودتای ۲۸ مرداد ، نخست وزیر جدید یعنی زاهدی روابط با دولت انگلیس را بهبود بخشید و قراردادهایی برای تقسیم سهام نفت ایران بسته شد که البته ضرر این قراردادها به نسبت قبل برای دولت ایران به موجب قانون ملی شدن صنعت نفت کمتر بود اما با این حال استعمار تا پیش از انقلاب اسلامی بر پیکره صنعت نفت ایران سایه انداخت.

&nbsp;
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Fri, 20 Mar 2026 04:32:14 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19292/فراز-فرود-ملی-شدن-صنعت-نفت-ایران</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019292-b.jpg" length="193954" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>تقویم جشن های ایران باستان</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19269/تقویم-جشن-های-ایران-باستان</link>
            <description><![CDATA[
&nbsp;جشن&zwnj;های ایرانی به جشن&zwnj;هایی ملی و مردمی گفته می&zwnj;شود که دارای ریشه تاریخی ایرانی هستند و از دوران باستان تا به امروز رسیده&zwnj;اند. برخی از این جشن&zwnj;ها کم&zwnj;وبیش زنده هستند.جشن&zwnj;های زنده به جشن&zwnj;هایی اطلاق می&zwnj;شود که بنا به سنت تاریخی در میان مردم رایج است (مانند جشن نوروز). جشن&zwnj;های فراموش&zwnj;شده به جشن&zwnj;هایی اطلاق می&zwnj;شود که بنا به سنت تاریخی بر&zwnj;گزار نمی&zwnj;شوند (مانند جشن بهاربد)، اما ممکن است کوشش&zwnj;هایی برای احیای آنها برخی از آنها رواج داشته باشد (مانند جشن اسفندگان).

فصل بهار


نوروز باستانی

هفت سین به معنای هفت قلم شیئی که نام آن&zwnj;ها با حرف &laquo;س&raquo; (سین) آغاز می&zwnj;شود، یکی از اجزای اصلی آیین&zwnj;های سال نو است که بیشینه&zwnj;ی ایرانیان آن را برگزار می&zwnj;کنند. این اقلام سنتاً در سفره&zwnj;ی هفت سین چیده و به نمایش گذاشته می&zwnj;شوند. این سفره&zwnj;ای است که هر خانواده&zwnj;ای بر روی زمین (یا بر روی میز) در اتاقی که معمولاً به میهمانان گرامی اختصاص داده شده می&zwnj;گسترد و این اقلام بر روی آن قرار داده می&zwnj;شود: در بالای سفره (در دورترین فاصله از در) آینه&zwnj;ای گذاشته می&zwnj;شود، که در دو طرف آن شمع&zwnj;دان&zwnj;هایی دارای شمع نهاده شده (سنتاً مطابق با شمار فرزندان خانواده)، در پایین آن نسخه&zwnj;ای از قرآن (از شاهنامه یا دیوان حافظ نیز استفاده می&zwnj;شود)، تُنگی که معمولاً حاوی یک ماهی لایی (بسیاری از خانواده&zwnj;ها یک کوزه آب باران را که قبلاً جمع آوری شده و/ یا کاسه آبی که حاوی برگ سبز انار، نارنج، یا شمشاد است نیز می&zwnj;افزایند)، ظرف&zwnj;های حاوی شیر، گلاب، عسل، شکر، و (۱، ۳، ۵ یا ۷ عدد) تخم مرغ رنگ&zwnj;آمیزی شده گذاشته می&zwnj;شود. مرکز سفره عموماً با گل&zwnj;دانی از انواع گل&zwnj;ها، معمولاً سنبل و شاخه&zwnj;های بیدمشک فروگرفته می&zwnj;شود. کنار آن، سبزه و دست&zwnj;کم شش قلم دیگر که با حرف سین آغاز می&zwnj;شوند (تشریح شده در زیر)، ظرفی حاوی میوه (سنتاً سیب، پرتقال، انار، و به)، چند نوع نان (اغلب شیرین)، ماست و پنیر تازه، شیرینی&zwnj;های گوناگون، آجیل (مخلوط خشک و بو داده شده&zwnj;ی تخم&zwnj;های نخودچی، خربزه، گندم برشته، برنجک، و فندق و گردو، که همگی با کشمش آمیخته &zwnj;شده&zwnj;اند) قرار داده می&zwnj;شود.

&nbsp;جشن زایش اشو زردشت

ششمین روز فروردین که بنا به نظر بسیاری محققان و موبدان زرتشتی، سالروز تولد زردشت اسپنتمان است، به نوروز بزرگ معروف است. دراین روز زردشتیان در آتشکده&zwnj;های هر شهر گردهم می آیند، به سخنرانی&zwnj;های مذهبی گوش می&zwnj;دهند، اوستا می&zwnj;خوانند و تولد پیامبرشان را جشن می&zwnj;گیرند. آب پاشیدن به همدیگر، دود کردن اسپند و پخش کردن سنجد و آویشن نیز از دیگر مراسم&zwnj;های این جشن است.
گاتاخوانی، دف زنی و سخنرانی در مورد تاریخچه نوروز و جشن زایش زردشت از جمله برنامه&zwnj;های این مراسم می باشد. حضور در نیایشگاه شاور اهرام ایزد و سایر نیایشگاه&zwnj;ها و مکان&zwnj;های مقدس دینی در صبح روز ششم فروردین از دیگر آیین&zwnj;های بزرگداشت زایش زردشت است، که در همه شهرهای زردشتی نشین برگزار می&zwnj;شود.&nbsp;

&nbsp;سیزده به در

جشن سیزده فروردین ماه روز بسیار مبارک و فرخنده است. ایرانیان چون در مورد این روز آگاهی کمتری دارند آن روز را نحس می دانند و برای بیرون کردن نحسی از خانه و کاشانهً خود کنار جویبارها و سبزه ها می روند و به شادی می پردازند. تا کنون هیچ دانشمندی ذکر نکرده که سیزده نوروز نحس است. بلکه قریب به اتفاق روز سیزده نوروز را بسیار مسعود و فرخنده دانسته اند. مثلا در صفحهً ۲۶۶ آثار الباقیه جدولی برای سعد و نحس آورده شده که در آن سیزده نوروز که تیر روز نام دارد کلمهً ( سعد ) به معنی فرخنده آمده و به هیچ وجه نحوست و کراهت ندارد. بعد از اسلام چون سیزدهً تمام ماه ها را نحس می دانند به اشتباه سیزده عید نوروز را نیز نحس شمرده اند. وقتی دربارهً نیکویی و فرخنده بودن روز سیزدهم نوروز بیشتر دقت و بررسی کنیم مشاهده می شود موضوع بسیار معقول و مستند به سوابق تاریخی است. سیزدهم هر ماه شمسی که تیر روز نامیده می شود مربوط به فرشتهً بزرگ و ارجمندی است که &rdquo; تیر &rdquo; نام دارد و در پهلوی آن را تیشتر می گویند. فرشتهً مقدس تیر در کیش مزدیستی مقام بلند و داستان شیرینی دارد. ایرانیان قدیم پس از دوازده روز جشن گرفتن و شادی کردن که به یاد دوازده ماه سال است، روز سیزدهم نوروز را که روز فرخنده ایست به باغ و صحرا می رفتند و شادی می کردند و در حقیقت با این ترتیب رسمی بودن دورهً نوروز را به پایان میرسانیدند.

&nbsp;سبزه گره زدن&nbsp;

افسانهً آفرینش در ایران باستان و مسئلهً نخستین بشر و نخستین شاه و دانستن روایاتی دربارهً کیومرث حائز اهمیت زیادی است. در اوستا چندین بار از کیومرث سخن به میان آمده و او را اولین پادشاه و نیز نخستین بشر نامیده است. گفته های حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و انبیاء و گفته های مسعودی در کتاب مروج الذهب جلد دوم و بیرونی در کتاب آثار الباقیه بر پایهً همان آگاهی است که در منابع پهلوی وجود دارد. مشیه و مشیانه که پسر و دختر دوقلوی کیومرث بودند روز سیزده فروردین برای اولین بار در جهان با هم ازدواج نمودند. در آن زمان چون عقد و نکاحی شناخته شده نبود آن دو به وسیله گره زدن دو شاخه پایهً ازدواج خود را بنا نهادند. این مراسم را بویژه دختران و پسران دم بخت انجام میدادند و امروز هم دختران و پسران برای بستن پیمان زناشویی نیت می کنند و علف گره می زنند. این رسم از زمان کیانیان تقریباً متروک شد ولی در زمان هخامنشیان دوباره شروع شده و تا امروز باقی مانده است. در کتاب مجمل التواریخ چنین آمده &rdquo; اول مردی که به زمین ظاهر شد پارسیان او را کل شاه گویند. پسر و دختری از او ماند که مشیه و مشیانه نام گرفتند و روز سیزدهً نوروز با هم ازدواج کردند و در مدت پنجاه سال هیجده فرزند بوجود آوردند و چون مردند جهان نود و چهار سال بی پادشاه بماند &rdquo; . چنانکه در بحث جشن نوروز اشاره شد کردهای ایران و عراق که زرتشت را از خود می دانند روز سیزدهم فروردین را جزو جشن نوروز به حساب می آورند.

&nbsp;جشن اردیبهشتگان

جشن اردیبهشتگان که یکی از جشن های بزرگ دینی زرتشتیان است ، با برابری روز و ماه اردیبهشت، یعنی دوم اریبهشت ماه تقویم فصلی هماهنگ است.این روز بزرگ یادآور فروزهء اهورایی اردیبهشت یا اشه وهیشته و ویژگیهای آن یعنی بهترین راستی و پاکی می باشد.اردیبهشت، دومین امشاسپند، دارای انگاره ای مادی است به نام آتش یا آذر، فروغی خدا داده که گرمی بخش و فروزان و پاک کننده و در یک کلام زندگی بخش است و پرتوهای نورانی آن هستی را از نیستی جدا می گرداند وراست را از دروغ باز می شناساند. پس بجاست که آتش را نموداری از آن داده بزرگ بدانیم.

بهترین راستی برترین نعمتی است که دست یابی به آن یعنی پیروزی بزرگ و این پیروزی شایسته جشنی است بس بزرگتر با نام جشن اردیبهشتگان یا جشن اخلاق.

&nbsp;

فصل تابستان

جشن تیرگان

این جشن میان زرتشتیان دوره ای ده روزه داشت و از تیر روز از تیرماه ، روز سیزدهم شروع و به باد ایزد یعنی روز بیست و دوم پایان می گرفت. زرتشتیان تیرگان را &ldquo; تیر و جشن Tiru-Jashn &rdquo; می نامند و برایش اهمیت فراوانی قایل اند. لباس و پوشاک نو می پوشند و نقل و شیرینی و میوه و خوراک های سنتی و ویژه می پزند. پیش از این روز خانه را خوب پاکیزه نموده و بامدادان شست و شو می کنند و خواندن دو نیایش &ldquo; خورشید نیایش &rdquo; و &ldquo; مهرنیایش&rdquo; از اوستا را بسیار نیکو می دانند
شاید &ldquo; تیر و جشن&rdquo; یکی از شادترین جشن های کهن ایرانی بوده باشد. در این جشن بیش از همه بچه ها بهره می بردند با تارهای نخی و رنگینی که به مچ دست می بستند در کوچه ها و خانه ها و بامها می دویدند ، ترانه می خواندند و کنار نهرها و جویها و تالاب ها به هم آب می پاشیدند و یا به آب می پریدند .

&nbsp;جشن امردادگان

۳ امرداد:

واژه اوستایی امرداد،(امرتاته- Amertata) است که به معنی بی مرگی است و اگر الف آن را که پیشوند نفی است از قلم بیندازیم معنی آن عوض شده و فرشته بی مرگی و جاودانگی به دیو نیستی و مرگ تغییر شکل می دهد. زیرا همانطور که امرداد به معنای بی مرگی است مرداد معنی مرگ می دهد.بنابراین شایسته است که این کلمه را امرداد بخوانیم، و چون امرداد فرشته جاودانگی و بی مرگی می باشد، در عالم جسمانی نگهبانی گیاهان و روییدنی ها و آبادانی و افزایش دار و درخت با اوست. نیاکان ما در این روز به باغ ها و مزارع خرم و دلنشین می رفتند و پس از نیایش به درگاه اهورامزدا طی مراسمی این جشن را با شادی و سرور در هوای پاک و در دامن طبیعت برگزار می کردند.

&nbsp;جشن شهریورگان

شهریور&zwnj;روز از شهریورماه یا چهارمین روز این ماه، برابر است با جشن شهریورگان که از آیین&zwnj;ها و مراسم وابسته به آن هیچگونه آگاهی در دست نیست. برگزار نشدن آیین&zwnj;های جشن شهریورگان توسط ایرانیان در زمانی طولانی، موجب شده است تا همه جزئیات آن به فراموشی سپرده شود و حتی در متون کهن نیز آگاهی&zwnj;های چندانی در باره آن فرا دست نیاید.

نام شهریور در متون اوستایی به گونه &laquo;خْـشَـتْـرَه &zwnj;وَئیریَـه&raquo; آمده که به معنای تقریبی &laquo;شهر و شهریاری (شهرداری) آرمانی و شایسته&raquo; است. چنین می&zwnj;نماید که این اندیشه&zwnj; و آرمان، خاستگاه نظریه&zwnj;های افلاطون و فارابی در زمینه &laquo;آرمان&zwnj;شهر&raquo; یا &laquo;مدینه فاضله&raquo; بوده باشد. نام شهریور چند بار به همین معنا در &laquo;گاتها&raquo;ی زرتشت نیز آمده است و بعدها در اوستای نو، او را به گونه&zwnj;ای تشخص&zwnj;یافته به پیکر یکی از امشاسپندان در می&zwnj;آورند.&nbsp;

&nbsp;

فصل پاییز&nbsp;

مهرگان:

عید جوانان و آینده سازان

روز های ماه در ایران باستان نام های خاص داشتند و ازجمله روز شانزدهم هر ماه &laquo;مهر&raquo; بود. بنابراین &laquo;روز مهر&raquo; در ماه مهر (شانزدهم)، مهمترین روز آیین های مهرگان بود. آیین های مهر (جشن های مهرگان) پس از نوروز، مهمترین عید ملی ایرانیان بوده است. نوروز با بهار و شکوفه و نوید برکت آغاز می شد و مهرگان به خاطر پایان رسیدن کار جمع آوری محصول و آغاز شش ماهه شب های طولانی تر و سرما.

&laquo;مهرگان&raquo; ویژه آیین های سپاسگزاری به درگاه خداوند [اهورامزدا] است که این همه نعمت را به انسان ارزانی داشته و نیز استفاده از این فرصت برای تحکیم دوستی ها، محبت ها و عواطف انسانی بوده است. به نظر بسیاری از مورخان، &laquo;مهرگان&raquo; آیین الزام ایرانیان به دوستی کردن و مهر ورزیدن به یکدیگر هم به شمار می آید. در گذشته، در روزهای مهرگان (۴ تا ۶ روز) مردم مهمانی های بزرگ برپا می کردند و پذیرایی با میوه تازه در مهرگان و میوه خشک (آجیل و خشکبار) در نوروز؛ رسم تغییرناپذیر ایرانیان از عهد باستان بوده است.

&nbsp;جشن آبانگان

&nbsp;۴ آبان ماه :&nbsp;آبان به معنای آب و هنگام آب است و یکی از عناصر پاک کننده نزد زردشتیان است. درباره پیدایش جشن آبانگان روایت است که در پی جنگ های طولانی بین ایران و توران، افراسیاب تورانی دستور داد تا کاریزها و نهرها را ویران کنند. پس از پایان جنگ پسر تهماسب که زو نام داشت دستور داد تا کاریزها و نهرها را لایروبی کنند و پس از لایروبی آب در کاریزها روان گردید. ایرانیان جاری شدن آب را جشن گرفتند. در روایت دیگری آمده است که پس از هشت سال خشکسالی در ماه آبان باران آغاز به باریدن نمود و از آن زمان جشن آبانگان پدید آمد. زردشتیان در این روز همانند سایر جشن ها به آدریان ها می روند و پس از آن به کنار جوی ها و نهرها رفته با خواندن اوستای آب زور (بخشی از اوستا) که توسط موبد خوانده می شود، اهورامزدا را ستایش کرده و درخواست فراوانی آب و نگهداری آن را می نمایند و پس از آن به شادی می پردازند.

&nbsp;

جشن آذرگان

۳ آذر ماه :&nbsp;آذر به چم(معنی) آتش است. و یکی دیگر از چهار آخشیج(عنصر پاک کننده) نزد زردشتیان می باشد. از آنجا که آتش بهترین و سریع ترین عنصر پاک کننده و گرما است از زمان های قدیم مورد احترام بوده است. زردشتیان در جشن آذرگان مانند سایر جشن ها با لباس آراسته و تمیز به آدریان ها می روند و با خواندن آتش نیایش(بخشی از اوستا) اهورامزدا را سپاس گفته و پس از نیایش به شادی می پردازند.

&nbsp;

فصل زمستان

جشن دیگان

دی یا دتوشو Daatoshu به معنی دادار و آفریدگار است و در نامه های اوستایی اغلب به جای واژه اهورامزدا به کار رفته است. اگر به نام سی روز ماه توجه کنید، مشاهده می نمایید که روزهای هشتم و پانزدهم و بیست و سوم هر ماه به نام دی نامگذاری شده و برای تمیز آنها از یکدیگر هر یک به نام روز بعدش خوانده شده است و اورمزد که آن هم نام خداوند می باشد. بدین گونه : اورمزد، دی بآذر، دی بمهر و دی بدین. بنابراین در ماه دی چهار روز به نام خدا نامیده شده و در ماه دی چهار بار جشن دیگان برگزار می شود.

اورمزد و دیماه : نخستین روز دی ماه باستانی/ ۲۵ آذر ماه خورشیدی

دی به آذر و دیماه : هشتمین روز دی ماه باستانی/ ۲ دی ماه خورشیدی

دی به مهر و دیماه: پانزدهمین روز دی ماه باستانی/ ۹ دی ماه خورشیدی

دی بدین و دیماه : بیست و سومین روز دی ماه باستانی/۱۷ دی ماه خورشیدی

در ایران باستان نخستین جشن دیگان در ماه دی یعنی روز اورمزد و دی ماه ، خرم روز نام داشته است و در این روز که شب پیش، بزرگترین شب سال بوده است، پادشاه و حاکم دیدار عمومی با مردم داشته است.

&nbsp;جشن شب یلدا&nbsp;

جشن شب یلدا جشنی ست که از ۷۰۰۰ سال پیش تا کنون در میان ایرانیان برگزار میشود. ۷۰۰۰ سال پیش نیاکان ما به دانش گاهشماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است. در این جستار از سخنرانی دکتر جنیدی و دکتر کزاری برداشت هایی شده:
جشن شب یلدا، همانند جشنهایی همچون نوروز و مهرگان، پس از تازش اسکندر، تازیان، و مغولها پابرجا مانده است و در تک تک خانه های ایرانیان راستین با گردآمدن خانواده ها به دور هم برگزار میشود.

فردوسی بزرگ در شاهنامه میگوید:

نباشد بهار و زمستان پدید

&nbsp;نیارند هنگام رامش نوید

از این بیت میتوان پی برد که در سرزمینهایی بجز ایران آغاز فصل ها را نمیدانستند اما ایرانیان در آن زمان به این دانش دست پیدا کرده بودند.
در زمان تاختن تازیان به ایران گاهشماری ایرانیان که بر پایه ی خورشید بود، به گاهشماری بر پایه ی ماه دیگرگون شد، اما پس از چندی خیام بروی کار آمد و این گاشماری خورشیدی را دوباره بنیان نهاد تا باز جشنهای ما زنده باشند و ما آنها را برگزار کنیم.&nbsp;

&nbsp;جشن سده&nbsp;

واژه سده : بیشتر دانشمندان نام سده را گرفته شده از صد می دانند. ابوریحان بیرونی می نویسد: &ldquo;سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته اند که هرگاه روزها و شب ها را جداگانه بشمارند، میان آن و پایان سال عدد صد بدست می آید و برخی گویند علت این است که در این روز زادگان کیومرث، پدر نخستین، درست صدتن شدند و یکی از خود را بر همه پادشاه گردانیدند&rdquo; و برخی برآنند که در این روز فرزندان مشی و مشیانه به صد رسیدند و نیز آمده : &ldquo;شمار فرزندان آدم ابوالبشر در این روز به صد رسید .&rdquo;
نظر دیگر اینکه سده معروف، صدمین روز زمستان از تقویم کهن است، زمستان در تقویم کهن ۱۵۰ روزه و تابستان ۲۱۰ روزه بوده است و برخی گفته اند که این تسمیه به مناسبت صد روز پیش از به دست آمدن محصول و ارتفاع غلات است.&nbsp;

&nbsp;جشن بهمنگان

دومین روز از بهمن ماه یاستانی (۲۶ دی خورشیدی)

بهمن از واژه اوستایی وهومن(Vohuman) به معنی اندیشه نیک می باشد، وهومن یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزدا می باشد. اشوزرتشت برای دریافت پیام های اهورایی از وهومن یاری می گیرد. پاسبانی چهارپایان سودمند در عالم جسمانی به این امشاسپند واگذار می شود. از این رو زرتشتیان در جشن بهمنگان یا بهمنجه که در روز بهمن از ماه بهمن واقع می شود از کشتار حیوانات سودمند و خوردن گوشت آنان خودداری می نمایند و برخی از زرتشتیان پرهیز از خوردن و کشتار را در تمام روزهای بهمن ادامه می دهند. این جشن حامی مردان درستکار می باشد.

&nbsp;چهارشنبه سوری؛ آیین&zwnj;ها و ریشه&zwnj;ها&nbsp;

چهارشنبه سوری نام واپسین چهارشنبه&zwnj;ی تقویم خورشیدی ایرانی است، که شب آن با رسوم و آیین&zwnj;هایی ویژه، خصوصاً پرش از روی آتش مشخص می&zwnj;شود. نام&zwnj;های محلی گوناگون این روز عبارت است از: گول چارشمبه (اردبیل)، گوله گوله چارشمبه (گیلان)، کوله چووارشمبه (کردستان)، چووارشمبه کولی (قروه، نزدیک سنندج)، و چارشمبه سرخی (اصفهان). برخی دانشمندان واژه&zwnj;ی &laquo;سوری&raquo; را با &laquo;سور&raquo; (میهمانی، جشن) ارتباط داده و آن را به معنای &laquo;وابسته به سور، جشن&zwnj;آمیز&raquo; گرفته&zwnj;اند، برخی دیگر، به طور موجه&zwnj;تری، سور را گونه&zwnj;ای دیگر از واژه&zwnj;ی سرخ می&zwnj;پندارند (مانند گل سوری &rdquo;گل سرخ&ldquo;) و آن را اشاره&zwnj;ای به خود آتش یا به &laquo;سرخی&raquo;، به مفهوم تن&zwnj;درستی یا بلوغ، که به طور فرضی با پرش از روی آتش به دست می&zwnj;آید، می&zwnj;انگارند. کاربرد عنوان متفاوت چارشمبه سرخی در اصفهان و قرار داشتن گونه&zwnj;ی گویشی رایج سور در برابر سرخ، تأیید دیگری است بر این دیدگاه.

سپندارمذگان

در ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، که از بیست قرن پیش از میلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است!
این روز &ldquo;سپندار مذگان&rdquo; یا &ldquo;اسفندار مذگان&rdquo; نام داشته است.
فلسفه بزرگداشتن این روز به عنوان &ldquo;روز عشق&rdquo; به این صورت بوده است که در ایران باستان هر ماه را سی روز حساب می کردند و علاوه بر اینکه ماه ها اسم داشتند، هریک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند.سپندار مذ لقب ملی زمین است. یعنی گستراننده، مقدس، فروتن.
زمین نماد عشق است چون با فروتنی، تواضع و گذشت به همه عشق می ورزد. زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می دهد. به همین دلیل در فرهنگ باستان اسپندار مذگان را بعنوان نماد عشق می پنداشتند.

&nbsp;
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Sun, 15 Jan 2023 11:17:14 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19269/تقویم-جشن-های-ایران-باستان</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019269-b.jpg" length="81216" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>بازخوانی زندگی فیزیکدان و چریکی مجاهد</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19297/بازخوانی-زندگی-فیزیکدان-چریکی-مجاهد</link>
            <description><![CDATA[
شهید دکتر مصطفی چمران به عنوان یکی از ماندگارترین و تاثیرگذارترین چهره ها و شخصیت های مکتب انقلاب اسلامی مطرح می باشد که با برخورداری از یک شخصیت چندبعدی گامهای موثری در تقویت و اعتلای گفتمان انقلاب اسلامی در ورای مرزهای جمهوری اسلامی ایران داشت. شهید چمران علی رغم برخورداری از استعداد و نبوغ علمی در زمینه الکترونیک و فیزیک ، توان بالایی در طرحریزی عملیات های نامنظم و جنگ چریکی داشت و در عین حال در سیر و سلوک معنوی و عرفانی نیز در زمره شخصیتهای برتر عرفانی محسوب می گردد. این شهید بزرگوار در طول حیات اجتماعی و سیاسی خود علاوه بر داشتن سابقه مبارزه با رژیم منحوس پهلوی در داخل و خارج از کشور؛ بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به یکی از بازوان پرتوان انقلاب اسلامی در حوزه های سیاسی و نظامی تبدیل شد و با اثبات وفاداری خود به آرمانهای انقلاب و امام خمینی (ره)، تلاشهای بی دریغی در راستای اعتلای جمهوری اسلامی ایران برداشت و با جانثاری و فداکاریهای مستمر خود ؛ در تقویت نهال نوپای انقلاب اسلامی سهم و نقش بسزایی ایفاء نمود. در آستانه سالروز شهادت ایشان سعی داریم زندگانی این عارف و مجاهد راستین&nbsp; انقلاب اسلامی را&nbsp; به تصویر بکشیم.



اسفندماه سال 1311 شمسی/ تولد 
شهید مصطفى چمران مقارن حکومت پهلوی اول اسفندماه سال 1311 شمسی، در یکی از محله های قدیمی شهر تهران (سرپولک) در یک خانواده مذهبی و نسبتاً مرفه متولد شد.[i] مصطفی دوران تحصیلات مقدماتی را در مدرسه انتصاریه نزدیک محله پامنار تهران سپری نمود و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان دارالفنون و سپس دبیرستان البرز گذراند.



1332 شمسی/ ورود به دانشگاه مقارن با فعالیتهای نهضت ملی
در سال 1332 و بعد از کودتای 28 مرداد جهت تکمیل تحصیلات عالیه خود، توانست در رشته مهندسی برق به دانشکده فنی دانشگاه تهران راه پیدا نماید. دوران تحصیل دانشگاهی چمران مصادف با اوج&shy;گیری تنشهای سیاسی و اجتماعی ایران معاصر و مبارزه جبهه ملی در قالب نهضت ملی شدن صنعت نفت به رهبری دکتر مصدق بود. در این سالها مصطفی چمران که در سن 15 سالگی قرار داشت، با ارتباطاتی که با آیت الله طالقانی در مسجد هدایت و کلاسهای تفسیر قرآن ایشان پیدا نمود، فعالیتهای سیاسی خود را در جبهه ملی گسترش داد و در تولید و توزیع مجله &laquo;راه مصدق&raquo;، ارگان نهضت مقاومت ملی فعالیت نمود و همزمان در سایر جنبشهای دانشجویی مخالف رژیم پهلوی فعالیت نمود.

نیمه دوم سال 1332/مشارکت فعال در 16 آذر 
مصطفی چمران در تمامی تظاهرات دانشجویی نیمه دوم سال 1332 مشارکت فعال داشت و از نزدیک شهادت سه تن از دانشجویان در 16 آذر 1332 را درک نمود.

1338 شمسی/ اعزام به امریکا جهت تحصیلات عالیه 
مصطفی چمران با وجود مشکلات و حضور فعال در عرصه هاى پر تنش سیاسى - اجتماعى آن دوران، در سال 1338 جهت ادامه تحصیلات تکمیلی خود عازم آمریکا شد و در دانشگاه ایالت تگزاس، فوق لیسانس خود را در رشته مهندسى برق با درجه عالی اخذ نمود.

&nbsp;

1338 تا 1340 شمسی/ حضور در امریکا و اوج&shy;گیری فعالیتهای سیاسی علیه رژیم پهلوی
یکی از مهمترین سالهای زندگى سیاسى- اجتماعى شهید چمران، نقش برجسته وی در شکل&shy;گیرى تشکل هاى دانشجویى ضد رژیم، به خصوص انجمن اسلامى دانشجویان، در آمریکا بود. در فاصله سال هاى 1338 تا 1340 به علت استبداد سیاسی و خفقان حاکم بر ایران، فعالیت سیاسى چندانى نیز در خارج از کشور صورت نگرفته بود؛ اما از بین جریانهای مارکسیستی و ملیون مخالف شاه، نیروهای مذهبی &ndash; که تعدادشان بسیار کم بود- از سالها پیش، در قالب انجمن اسلامى دانشجویان و یا نهضت مقاومت ملى در ایران فعالیت داشتند و لذا در اطراف شهید چمران و چند تن دیگر گرد آمده بودند



1340 شمسی/ رهبری و هدایت سازمان دانشجویان ایرانى
در سال 1340 اولین حرکت مهم سیاسى چمران و دوستانش، رهبری و هدایت سازمان دانشجویان ایرانى در آمریکا بود.

&nbsp;

1341 شمسی/&nbsp; اخذ درجه دکتری فیزیک پلاسما
مصطفی چمران دوره دکتری خود را در دانشگاه برکلی در رشته &nbsp;الکترونیک و فیزیک پلاسما با درجه عالى در سال 1341 به پایان رساند.

&nbsp;

1341 شمسی/ استخدام در موسسه تحقیقی بل در نیوجرسی
&nbsp;به دلیل مقام و رتبه ممتاز علمی مصطفی چمران، وی از موسسات پژوهشی و علمی امریکا پیشنهادات کاری زیادی داشت، اما به دلیل اینکه بتواند فعالیت سیاسی خود را در قالب جنبشهای دانشجویی ادامه دهد، به نیوجرسی رفت و در موسسه &laquo;بل&raquo; استخدام شد.



&nbsp;1341شمسی/ تشکیل شورای خارج از کشور نهضت آزادی به همراه دکتر شریعتی
مصطفی چمران در سال 1341 به اتفاق دکتر علی شریعتی، ابراهیم یزدی، پرویز امین و چند تن دیگر شورای خارج از کشور نهضت آزادی را تاسیس نمود. چمران در این سالها، اعتراضات و مطالبات دانشجویی علیه رژیم پهلوی را طراحی و سازماندهی می نمود و بارها در مقابل سازمان ملل ، کاخ سفید در و همچنین مقابل سفارت ایران تجمعات اعتراض آمیزی را برگزار نموده بود.

&nbsp;
1343 شمسی/ طراحی وسیع ترین تظاهرات ضد رژیم در سفر محمدرضا به امریکا
شهید چمران در طراحی وسیع ترین تظاهرات ضد رژیم در جریان سفر محمدرضا پهلوی به امریکا در خرداد 43 (ژوئن 1964)،&nbsp; نقش فعالی داشت.



تیر 1343 شمسی/ حضور در مصر و لبنان و آغاز فعالیت نظامی شهید چمران
همزمان با اوج گرفتن فعالیت سیاسی مصطفی چمران، وی&nbsp; کار خود را در موسسه بل از داست داد. از این زمان بود که ما شاهد بروز و ظهور وجه انقلابی شهید چمران هستیم. چمران در تیرماه 1343 به همراه تعدادی از همفکران خود تصمیم به مهاجرت به خاورمیانه و مصر را گرفت و تمام وقت و انرژی خود را صرف آرمانهای انقلابی و اسلامی نمود.

&nbsp;
1343 شمسی/ تشکیل سازمان سماع (سازمان اتحاد و عمل)
در واقع بعد از قیام 15 خرداد 1342 و مشاهده ضدیت نظام پهلوی با اسلام ، چمران تحت تأثیر جنگ انقلابى در کوبا و پیروزى انقلاب الجزایر و شکست مبارزات سیاسى سنتى داخل کشور، به این نتیجه رسید که رژیم پهلوی اصلاح پذیر نیست و تنها راه حل اتخاذ مشی مسلحانه جهت سرنگونی رژیم پهلوی است. این تغییر استراتژی مبارزاتی چمران، مصادف بود با مبارزات ضد استعماری و ضد امپریالیستی مصر به رهبری جمال عبدالناصر؛ از این رو، هیئتی از شواری خارج از کشور نهضت آزادی به همراه شریعتی، چمران، یزدی و بهرام راستین جهت کسب آموزشهای نظامی و جنگهای چریکی به مصر و الجزایر رفتند و در ژانویه 1964 سازمان &laquo;سماع&raquo; را تاسیس نمودند.



1349 شمسی/ تعطیلی دفتر سماع در مصر و مراجعت به لبنان
&nbsp;به مروز زمان چمران به علت&zwnj; برخورداری از بینش عـمیق مـذهبی، از مـلی&zwnj;گرایی&zwnj; افراطی (ناسیونالیسیم عربی) و سیاست ضد ایرانی دولت مصر انتقاد نمود و از اینرو دفتر سماع در مصر بسته شد و چمران به لبنان عزیمت نمود. محورهاى اصلى برنامه های چمران در لبنان، &nbsp;ایجاد مدرسه فنى در جنوب، ایجاد مرکز پزشکى در بیروت و تأسیس مجلس اعلاى اسلامى شیعى لبنان بود. اقدامات چمران در لبنان، بعدها بستر تشکیل بزرگترین نهضت شیعی لبنان یعنی حزب الله شد.




&nbsp;1358 شمسی/ غائله ضد انقلاب و بازگشت چمران به وطن
شهید چمران به محض پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز فعالیتهای ضد انقلاب به ایران اسلامی بازگشت و در مکتب انقلاب و امام خمینی علیه نیروهای ضد انقلاب و گروه های چپ، که غرب کشور را مورد حمله قرار داده بودند، وارد صحنه شد و برای اولین بار در قائله منطقه مرزی سرو لباس رزم پوشید و با کمک سایر نظامیان به پاکسازی منطقه پرداخت.



مرداد &nbsp;1358 شمسی/ نقش آفرینی دکتر چمران در غائله پاوه 
تهاجم احزاب چپ به منطقه پاوه در تاریخ 24/5/1358 با شدت بیشتر و با شهادت بسیاری از اهالی منطقه و نظامیان شروع شد. در چنین شرایطی شهید چمران و شهید فلاحی با عزیمت به پاوه و همراهی با نیروهای نظامی، آنان را دلگرم به ادامه مبارزه نمودند. تا اینکه با صدور اعلامیه تاریخی حضرت امام&nbsp; مبنی بر عزیمت نیروهای ارتشی به منطقه پاوه، نیروهای ارتشی به طور رسمی وارد معرکه شدند و تمامی مناطق اشغال شده در کردستان پاکسازی شد و دکتر چمران به تهران بازگشت.



آبان 1358 شمسی/&nbsp; شهید چمران در پست وزارت دفاع
شهید چمران در تاریخ 16 آبان 1358 به پیشنهاد شورای انقلاب و به فرمان حضرت امام خمینی به عنوان نخستین فرد غیر نظامی به وزارت دفاع منصوب شد. وی پاکسازی ارتش بر اساس و اصول منطقی و صحیح را در رئوس کارهای خود در وزات دفاع قرار داد.



24 اسفند 1358/ چمران در قامت نماینده ملت
دکتر چمران در اولین دور انتخابات مجلس شورای اسلامی ، از سوی مردم تهران به نمایندگی انتخاب شد و تصمیم داشت در تدوین قوانین و نظام جدید انقلابی ، به ویژه در ارتش ، حداکثر تلاش خود را به کار بندد.



اردیبهشت 1359 شمسی / نمایندگی حضرت امام در شورای عالی دفاع
&nbsp;شهید چمران &nbsp;در تاریخ 20 اردیبهشت 1359 ، هنگام تشکیل شورای عالی دفاع، به نمایندگی حضرت امام (ره) در این شورا منصوب شد و مأموریت یافت به طور مرتب گزارش کار ارتش را ارائه کند.

&nbsp;31 خرداد 1360/ شهادت عارف بالله
با تداوم انقلاب اسلامی، چمران با &nbsp;حضور در عرصه های آموزش نظامی و جنگهای نامنظم، نمایندگی مجلس، تصدی پست وزارت دفاع و ... تمامی تجربیات انقلابی و نهضتی خود را در اختیار انقلاب قرار داد و در نهایت با وقوع جنگ تحمیلی و حضور در جبهه حق علیه باطل، در 31 خرداد 1360 در محور دهلاویه به درجه رفیع شهادت نایل شد.



&nbsp;


پی نوشتها

[i] در برخی از منابع و متون، مکان تولد شهید چمران در شهر قم ذکر شده است و یک سال بعد، خانواده شهید به تهران مهاجرت نموده اند. جهت کسب اطلاعات بیشتر ر.ک : &laquo;یاران امام به روایت اسناد ساواک؛ شهید دکتر مصطفی چمران&raquo; ، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1378 ، ص 3
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Tue, 21 Jun 2022 07:02:37 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19297/بازخوانی-زندگی-فیزیکدان-چریکی-مجاهد</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019297-b.jpg" length="69143" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>زندگینامه معمار بزرگترین انقلاب تاریخ</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19273/زندگینامه-معمار-بزرگترین-انقلاب-تاریخ</link>
            <description><![CDATA[سید روح&zwnj;الله موسوی خمینی (زاده&zwnj;شده به نام سید روح&zwnj;الله مصطفوی؛ ۱ مهر ۱۲۸۱ &ndash; ۱۳ خرداد ۱۳۶۸) نخستین رهبر و ولی فقیه ایران و از مراجع تقلید شیعه بود که انقلاب ۱۳۵۷ را رهبری و در پی آن، جمهوری اسلامی را از راه همه&zwnj;پرسی بنیان گذاشت و تا پایان عمر آن را رهبری کرد.

ولادت : 1320 هجرى قمرى مطابق با 30 شهریـور 1281 هجرى شمسى
&nbsp;در روز بیستم جمادى الثانى 1320 هجرى قمرى مطابق با 30 شهریـور 1281 هجرى شمسى ( 21 سپتامپر 1902 میلادى) در شهرستان خمین&nbsp;&nbsp; از توابع استان مرکزى ایران در خانواده اى اهل علـم و هجرت و جهاد و در خـانـدانـى از سلاله زهـراى اطـهـر سلام الله علیها، روح الـلـه المـوسـوى الخمینـى پـاى بـر خـاکدان طبیعت نهاد . پـدر بزرگـوار امام خمینـى&nbsp; مرحوم آیه الـله سید مصطفى مـوسـوى از معاصریـن مرحـوم آیه الـلـه&nbsp; العظمـى میرزاى شیـرازى (رض)، پـس از آنکه سالیانـى چنـد در نجف&nbsp; اشـرف علـوم و معارف اسلامـى را فـرا گرفته و به درجه اجتهـاد نایل&nbsp; آمـده بـود بـه ایـران بازگشت و در خمیـن ملجاء مردم و هادى آنان&nbsp; در امـور دینـى بـود. در حـالیکه بیـش از 5 مـاه ولادت روح الـلـه&nbsp; نمى گذشت، طاغوتیان و خوانین تحت حمایت عمال حکومت وقت نداى حق طلبـى پـدر را که در برابر زورگـوئیهایشان بـه مقاومت بـر خاسته بـود، با گلـوله پاسـخ گفـتـنـد و در مـسیر خمیـن به اراک وى را بـه شهادت رسانـدنـد.

هجرت به قـم، تحصیل دروس تکمیلى وتدریس علوم اسلامى : نـوروز 1300 هـجـرى شمسـى، مـطابق بـا رجب المـرجب 1340 هجـرى قمـرى
اندکـى پـس از هجرت آیه الله العظمـى حاج شیخ عبد الکریـم حایرى یزدى ـ رحـمه الله علیه ـ &nbsp;( نـوروز 1300 هـجـرى شمسـى، مـطابق بـا رجب المـرجب 1340 هجـرى قمـرى ) امام خمینى نیز رهـسپار حـوزه&nbsp; علمیه قـم گردید و به سرعت مراحل تحصیلات تکمیلى علوم حـوزوى را نزد اسـاتید حـوزه قـم طـى کرد. پـس از رحلت آیت الله العظمـى حـایـرى یزدى تلاش امـام خمینـى به همراه جمعى دیگر از مجتهدیـن حـوزه علمیه قـم به نـتیچـه رسیـد و آیه الله العظمـى(رض) به عنـوان زعیـم حـوزه عـلمیـه عازم قـــم&nbsp; گـردیـد. در این زمان، امام خمینـى به عـنـوان یـکـى از مـدرسیـن و مجتهدیـن صـاحب راءى در فـقـه و اصـول و فلسفه و عرفــان و اخلاق&nbsp; شناخته مى شد . حضرت امام طى سالهاى طولانى در حوزه علمیه قـم به&nbsp; تدریـس چندیـن دوره فقه، اصـول، فلسفه و عرفان و اخـلاق اسـلامى در فیضیه، مسجـد اعظم، مسجـد&nbsp; محمـدیه، مـدرسه حـاج ملاصـادق، مسجد سلماسى، و ... همت گماشت و در حـوزه علمیه نجف نیز قریب 14 سال&nbsp; در مسجـد شیخ اعطـم انصــــارى (ره) معارف اهل بیت و فـقـه را در عالیترین سطـوح تدریـس نمود و در نجف بـود که بـراى نخـستیـن بار .مبانـى نظرى حکـومت اسلامـى را در سلسله درسهاى ولایت فـقیه بازگـو نمود.

امـام خمینـى در سنگـر مبـارزه و قیــام ، 1340 تا 1342 شمسی؛&zwnj;مبارزه با لایحه ماجراى انجمـنهاى ایالـتى و ولایـتى و قیام 15 خرداد
روحیه مبارزه و جهاد در راه خـدا ریـشـه در بینـش اعـتـقـادى و تربیت و محیط خانـوادگى و شرایط سیـاسى و اجـتماعى طـول دوران زندگى آن حضرت داشـتـه است. مـبارزات ایـشان از آغاز نـوجـوانـى آغـاز و سیـر تکاملى آن به مـوازات تکـامـل ابـعاد روحى و عـلمى ایـشان از یکـسـو و اوضاع و احـوال سیاسـى و اجتماعى ایـران و جـوامع اسـلامـى از سـوى دیگـر در اشکـال مخـتـلف ادامـه یـافـته است و در ســـال 1340 و 41 ماجراى انجمـنهاى ایالـتى و ولایـتى فرصـتـى پـدیـد آورد تا ایـشان در رهبـریت قیام و روحـانیـت ایـفاى نقـش کنـد و بـدیـن تـرتیـب قیـام سراسرى روحانیت و ملت ایـران در 15 خـرداد سال 1342 با دو ویـژگـى برجستـه یعنى رهـبرى واحد امام خمیـنى و اسلامـى بـودن انگیـزه ها، و شعارها و هدفهـاى قیام، سرآغـازى شـد بر فـصـل نـویـن مـبارزات مـلـت ایران که بـعد ها تحت نام انقلاب اسلامى در جهان شناخـتـه و معرفـى شـد.

13 خرداد 1342؛ و تبلور رهبری حضرت امام خمینی
ماه محرم 1342 که مـصادف با خرداد بـود فـرا رسید. امام خمینى از ایـن فـرصت نهـایت اسـتفاده را در تحـریک مردم بـه قیام عـلیـه رژیـم مستبد شاه بعمل آورد .&nbsp; امام خمینى در عـصـر عاشـوراى سال 1383 هجرى قمـى( 13 خرداد 1342شمسى ) در مـدرسه فیضیـه نطق تاریخـى خـویـش را که آغازى بر قیام 15 خرداد بود ایراد کرد .

15خـرداد 42 ؛ دستگیری حضرت امام خمینی و انتقال به زندان قصر
در شـامگاه 14 خرداد دستگیـر و ساعت سه نیمه شب ( سحـرگاه پانزده خـرداد 42 ) صـدها کماندوى اعـزامـى از مرکز، منزل حضرت امـام را محاصره کردند و ایشان را در حالیکه مشغول نماز شب بـود دستگیـر و سـراسیـمـه بـه تهـران بـرده و در بازداشــتگاه باشگاه افـسـران زنـدانـى کـردنـد و غروب آنروز به زندان قـصر مـنتقل نمـودنـد . صـبحگاه پـانـزده خـرداد خبـر دستگیرى رهـبـر انقلاب بـه تهـران، مـشهـد، شیـراز ودیگـر شهرها رسیـد و وضعیتـى مشـابه قـم پـدید آورد . امام خمینـى، پـس از 19 روز حبـس در زنـدان قـصـر بـه زنـدانـى در پـادگـان نظامـى عشـرت آبـاد منتقل شـد .

18 فـروردیـن سال 1343
در شامگاه 18 فـروردیـن سال 1343 بـدون اطلاع قـبـلى، امام خمینى آزاد و به قـم منتقل مـى شـود. بـه محض اطلاع مردم، شـادمـانى سراسر شهر را فرا مـى گیرد وجشنهاى باشکـوهى در مـدرسه فیـضیـه و شهـر بـه مـدت چـنـد روز بـر پا مـى شـود . اولیـن سالگـرد قیام 15خـرداد در سال 1343 با صـدور بیانیه مـشتـرک امام خمیـنـى و دیگر مراجع تقلید و بیانیه هاى جداگانه حـوزه هاى علمیه گرامـى داشـتـه شـد و به عنـوان روز عزاى عمـومـى معرفـى شـد.

4 آبـان 1343 ؛ صدور بیانیه انقلابی حضرت امام خمینی
امـام خمینـى در هـمیـن روز ( 4 آبـان 1343 ) بیانیـه اى انقلابـى صادر کرد و درآن نـوشـت : دنیا بـدانـد که هر گرفـتارى اى کـه ملـت ایـران و مـلـل مسلمیـن دارنـد از اجـانب اسـت، از آمـریکاست، ملـل اسلام از اجـانب عمـومـا و از آمـریکـا خصـوصـا متنفــر است ... آمـریکـاست که از اسـرائیل و هـواداران آن پشتیبـانـى مـى کنـد. آمریکاست که به اسرائیل قـدرت مـى دهـد که اعراب مسلـم را آواره کند. افشاگرى امام علیه تصـویب لایحه کاپیتـولاسیون، ایران را در آبان سـال 43 در آستـانه قیـامـى دوبـاره قرار داد .

13 آبان 1343؛&nbsp; تبعید به ترکیه
سحرگاه 13 آبان 1343 دوباره کماندوهاى مـسلح اعـزامى از تـهـران، مـنزل امام خمیـنى در قـم را محاصره کـردنـد. شگـفـت آنـکه وقـت باز داشت، هـمـاننـد سال قـبـل مصادف با نیایـش شبـانه امام خمینـى بـود .حضرت امام بازداشت و بـه هـمراه نیروهاى امـنیـتى مـستقیما بـه فرودگاه مهرآباد تهران اعـزام و بـا یک فـرونـد هـواپیـماى نظامى کـه از قبل آماده شـده بـود، تحت الحـفـظ مامـوریـن امـنیـتى و نظامى بـه آنکارا پـرواز کـرد. عـصـر آنـروز سـاواک خـبـر تـبـعیـد امـام را بـه اتهام اقـدام علیه امنیت کشـور ! در روزنـامه ها مـنتـشـر سـاخت.اقامت امام در ترکیه یازده ماه به درازا کشید در این مدت رژیم شاه با شدت عمل بـى سابقه اى بقایاى مقاومت را در ایران در هـم شکـست و در غیاب امام خمینى به سرعت دست به اصلاحات آمریکا پـسند زد. اقـامت اجبارىدر تـرکیـه فـرصتـى مغـتـنـم بـراى امـام بـود تا تـدویـن کتـاب بزرگ تحـریـر الـوسیله را آغاز کند.

13 مهرماه 1344 ؛ تبعیـد امـام خمینـى از تـرکیه به عراق
روز 13 مهرماه 1344 حضرت امام به هـمـراه فرزنـدشان آیه الله حاج آقا مصطفـى از ترکیه به تبعیدگاه دوم، کشـور عراق اعزام شدند . امام خمینى پس از ورود بـه بـغداد بـراى زیارت مرقـد ائـمه اطهار(ع) به شهــرهــاى کاظمیـن، سامـرا و کـربلا شتـافت ویک هـفـته بعد بـه محل اصلـى اقـامت خـود یعنـى نجف عزیمت کرد. دوران اقامت طـولانـى و 13 ساله امام خمینى در نجف در شرایطى آغاز شد که هر چند در ظاهر فشارها و محدودیـتهاى مستقیـم در حـد ایـران و تـرکیه وجـود نـداشت اما مخالفـتها و کارشکـنیها و زخـم زبانهـا نـه از جـبـهـه دشمـن رویارو بـلکه از ناحیه روحانى نمایان و دنیا خـواهان مخفى شده در لباس دیـن آنچنان گـسترده و آزاردهنده بود که امام با هـمـه صـبر و بـردبارى معروفـش بارها از سخـتى شرایط مبارزه در ایـن سالها بـه تلخى تمام یاد کرده است. ولى هیچیـک از ایـن مصـائب و دشـواریها نـتـوانـست او را از مـسیــرى که آگـاهانه انتخاب کرده بود باز دارد .امام خمینـى از بدو ورود بـه نجف بـا ارسال نامـه ها و پیکـهایى بـه ایران، ارتباط خویـش را بـا مـبارزیـن حـفـظ نـموده و آنان را در هـر منـاسبـتـى بـه پـایـدارى در پیگیـرى اهـداف قیام 15 خـرداد فـرا مى خواند .

19 مهر 1347؛ انتشار دیدگاههای امام درباره جهان اسلام و مساله فلسطین
امام خمینى در گفتگـویى با نمانیده سازمان الفـتـح فـلسطیـن در 19 مهر 1347 دیـدگاههاى خویش را درباره مسائل جهان اسلام و جهاد ملت فلسطین تشریح کرد و در همین مصاحبه بر وجوب اختصاص بخشى از وجـوه شـرعى زکات بـه مجـاهـدان فلسطینـى فتـوا داد .

امـام خمینـى و استمـرار مبـارزه ( 1350 ـ 1356 )
نیمه دوم سال 1350 اختلافات رژیـم بعثـى عراق و شاه بالا گـرفت و به اخراج و آواره شـدن بسیارى از ایرانیان مقیـم عراق انجامید. امام خمینى طـى تلگرافى به رئیـس جمهور عراق شدیدا اقدامات ایـن رژیـم را محکـوم نمود. حضرت امام در اعتراض به شرایط پیـش آمـده تصمیـم به خـروج از عراق گـرفت اما حکـام بـغداد بـا آگـاهـى از پیـامـدهـاى هجـرت امـام در آن شـرایط اجـازه خـروج ندادند سال 1354 در سالگرد قیام 15 خـرداد، مـدرسه فیضیه قـم بار دیگر شاهـد قیام طلاب انقلابـى بـود. فریادهاى درود بر خمینـى ومـرگ بر سلسله پهلـوى به مـدت دو روز ادامه داشت پیـش از ایـن سازمانهـاى چـریکـى متلاشـى شـده وشخصیتهاى مذهى و سیاسى مبارز گرفـتار زندانهاى رژیم بودند .
شاه در ادامه سیاستهاى مذهـب ستیز خود در اسفنـد 1354 وقیحـانه تاریخ رسمـى کشـور را از مـبداء هجرت پیامـبـر اسلام بـه مبداء سلطنت شاهان هخامنشى تغییر داد. امام خمینى در واکنیشى سخت، فـتوا به حرمت استفاده از تاریخ بـى پایـه شاهنشاهـى داد. تحریـم اسـتفـاده از ایـن مبداء موهـوم تاریخى هـمانند تحریـم حزب رستاخیز از سـوى مردم ایران اسـتقبال شـد و هر دو مـورد افـتـضاحـى براى رژیـم شاه شـده و رژیـم در سـال 1357 ناگزیـر از عقـب نشینـى و لغو تـاریخ شاهنشاهى شد .

اوجگیرى انقلاب اسلامى در سال 1356 و قیام مـردم
امام خمینـى که بـه دقت تحـولات جارى جهان و ایـران را زیـر نظر داشت از فـرصت به دست آمـده نهـایت بـهـره بـردارى را کـرد. او در مرداد 1356 طـى پیامى اعلام کرد : اکنون به واسطـه اوضاع داخلى و خارجى و انعـکاس جنایات رژیـم در مجامع و مطـبـوعات خارجى فرصتى است که باید مجامع علمى و فـرهـنگى و رجال وطـنـخـواه و دانشجویان خارج و داخل و انجمـنهاى اسلامى در هر جایـى درنگ از آن استفاده کنند و بى پرده بپا خیزند .
شهادت آیه الله حاج آقا مصطفى خمینى در اول آبان 1356 و مراسم پر شکـوهـى که در ایران برگزار شـد نقـطـه آغازى بـر خیزش دوباره حـوزه هاى علمیه و قیام جامعه مذهـبى ایران بـود. امام خمینى در همان زمان به گـونه اى شگفت ایـن واقعه را از الطـاف خفیـه الهى نامیده بـود. رژیـم شاه با درج مقاله اى تـوهیـن آمیـز عـلیـه امام در روزنامه اطلاعات انتقام گرفت. اعتراض بـه ایـن مـقـاله، بـه قیام 19 دى مـاه قـم در سـال 56 منجـر شد کـه طى آن جمعى از طلاب انقلابـى به خـاک و خـون کشیـده شـدند . شاه علیـرغم دست زدن به کشتارهاى جمعى نتـوانست شعله هاى افروخته شده را خاموش کند .او بسیج نطـامـى و جهاد مسلحـانه عمـومـى را بـعنــــوان تنها راه باقیمانـده در شرایط دست زدن آمریکا بـه کـودتاى نظامـى ارزیـابـى مى کرد .

14 مهر 1375؛ هجرت امام خمینى از عراق به پاریس
در دیدار وزراى خارجه ایران و عراق در نیـویـورک تصـمیـم به اخراج امام خمینـى از عراق گرفته شـد. روز دوم مـهـر 1357 مـنزل امـام در نجف بـوسیله قـواى بعثـى محاصره گردیـدانعکاس ایـن خبـر با خشـم گستـرده مسلمانان در ایران، عراق و دیگـر کشـورها مـواجه شـد . روز 12 مهر ،امام خمینى نجف را به قصد مرز کـویت ترک گـفـت. دولت کویـت با اشاره رژیـم ایـران از ورود امـام بـه ایـن کـشـور جلوگیـرى کـرد. قـبـلا صحـبـت از هجـرت امام بـه لبـنـان و یا سـوریه بـود امـا ایشان پـس از مشـورت با فـرزنـدشان ( حجه الاسلام حاج سیـد احمـد خمینـى ) تصمیـم بـه هجـرت به پاریـس گرفت. در روز 14 مهـر ایشان وارد پاریس شدند .
و دو روز بعد در منزل یکى از ایرانیـان در نوفـل لـوشـاتــو ( حـومـه پاریـس ( &nbsp;مستقـر شـدنـد. ماءمـوریـن کاخ الیزه نظر رئیـس جـمهـور فـرانسه را مبنـى بـر اجتناب از هرگـونه فـعـالیـت سیاسـى بـه امام ابلاغ کـردنـد. ایـشـان نیز در واکـنـشــى تنـد تصـریح کـرده بـود که ایـنگونـه محدودیتها خلاف ادعاى دمکراسى است و اگر او ناگزیر شـود تا از ایـن فرودگـاه بـه آن فـرودگـاه و از ایـن کـشـور بـه آن کـشـور بـرود بـاز دست از هـدفهایـش نخـواهـد کشیـد .امام خمیـنى در دیـماه 57 شـوراى انقلاب را تکشیل داد. شاه نیز پـس از تشکیل شـوراى سلطـنـت و اخـذ راى اعـتـماد بـراى کـابینه بختیار در روز 26 دیـماه از کشـور فـرار کـرد. خـبـر در شـهـر تهران و سپـس ایران پیجید و مردم در خیابانها به جشـن و پایکـوبى پرداختند

12 بهمن 1357 بازگشت امام خمینى به ایران پس از 14 سال تبعیـد
اوایل بهمـن 57 خبر تصمیم امام در بازگشت بـه کـشور منتشر شد. هر کس که مى شنید اشک شوق فرو مى ریخت. مردم 14 سال انتظار کشیده بـودنـد. اما در عیـن حال مردم و دوستان امام نگـران جان ایشان بـودند چرا که هنوز دولت دست نشانده شاه سر پا و حکومت نظامى بر قرار بود. اما امام خمینى تصمیـم خویـش را گرفته و طى پیامـهـایى به مردم ایران گـفـته بـود مى خـواهد در ایـن روزها سرنـوشـت سـاز و خطیر در کنار مردمـش باشد. دولت بخـتیار با هماهنگى ژنرال هایزر فـرودگـاههاى کشـور را به روى پـروازهـاى خـارجى بست.
دولت بختیار پـس از چنـد روز تـاب مقـاومـت نیـاورد و ناگزیـر از پذیرفتـن خـواست ملت شـد. سرانجام امام خمینـى بامداد 12 بهمـن 1357 پـس از 14 سال دورى از وطـن وارد کشـور شـد . استقبال بـى سـابـقـه مـردم ایـران چنـان عـظیـم و غیـر قـابل انکـار بــود که خبرگزاریهاى غربـى نیز ناگزیر از اعـتـراف شـده و مستـقـبـلیـن را 4 تا 6 میلیون نفر برآورد کردند .

13 خرداد 1368 ؛ رحلت امام خمینى ، وصال یار، فراق یاران
امام خمینى هـدفها و آرمانها و هـر آنچه را که مـى بایــست ابـلاغ کنـد ، گفته بـود و در عمـل نیز تـمام هستیـش را بـراى تحقق هـمان هـدفها بـکار گرفته بـود . اینک در آستـانه نیمه خـرداد سـال 1368 خـود را در آماده ملاقات عزیزى مى کرد که تمام عمرش را براى جلب رضاى او صرف کرده بـود و قامتش جز در بـرابـر او ، در مـقابل هیچ قدرتى خـم نشده ، و چشـمانش جز براى او گریه نکرده بـود . امام خـود در وصیتنامه اش نـوشـته است : با دلى آرام و قلبـى مطمئن و روحى شاد و ضمیرى امیدوار به فضل خدا از خدمت خـواهران و برادران مرخص و به سـوى جایگاه ابــدى سفر مى کنـم و به دعاى خیر شما احتیاج مبرم دارم و از خداى رحمن و رحیـم مى خـواهـم که عذرم را در کوتاهى خدمت و قصـور و تقصیر بپذیـرد و از مـلت امیدوارم که عذرم را در کـوتاهى ها و قصـور و تقصیـرها بـپذیـرنـد و بـا قــدرت و تصمیـم و اراده بــه پیش بروند .

&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Mon, 30 May 2022 13:51:57 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19273/زندگینامه-معمار-بزرگترین-انقلاب-تاریخ</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019273-b.jpg" length="74264" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>ماجرای عجیبی از ساواک به روایت شاپور</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/48512/ماجرای-عجیبی-ساواک-روایت-شاپور</link>
            <description><![CDATA[به نوشته آخرین نخست وزیر شاه، غالب سران ساواک نظامی بودند و بیشترشان در آن سازمان مزایای مالی و اختیاراتی داشتند که حتی وزراء از آن محروم بودند. وقتی من انحلال ساواک را به شاه پیشنهاد کردم و لایحه قانونی آن را که به تصویب مجلس رسید، عرضه نمودم، به شکنجه&zwnj;هایی که ظرف 25 سال گذشته بر اعضای عناصر حزب توده وارد آمده بود اشاره کردم. متن لایحه وجود دستگاه اطلاعاتی را برای نظارت بر ایرانیان و بیگانگان نفی نمی کرد زیرا تکرار می کنم، مسئله مطلقا از میان بردن تشکیلاتی نبود که به دولت امکان تسلط بر اوضاع را می&zwnj;داد، آنچه می بایست از بین می&zwnj;رفت استبداد و خفقان بود.


&nbsp;
شرح واقعه&zwnj;ای که در یکی از جراید خارجی منتشر شد نمایشگر اجحافاتی است که به ما می شد: مرد جوانی همراه نامزدش به یکی از مغازه های شیک تهران می رود که هدیه ای بخرد. معاون نصیری، یعنی رئیس بخش شکنجه هم سر می رسد و می خواهد قبل از دیگران به کار او برسند. مرد جوان به او تذکر می دهد که نوبت او نیست و از او می خواهد که منتظر بماند.
&nbsp;
به جای دادن جوابی معقول، شکنجه گر ساواک در مقابل همه مشتریان به مرد جوان دستور می دهد که از مغازه خارج شود و وقتی که جوان نمی پذیرد هفت تیرش را می کشد و او را می کشد. اما بعد چه پیش می آید؟ پلیس به محل واقعه می آید و گزارشش را تهیه می کند و کار به دادگستری حواله می شود. ولی فردای آن روز ساواک کاخ دادگستری را محاصره می&zwnj;کند و پرونده را می&zwnj;سوزاند. هیچ کس هم پس از آن مزاحم قاتل نمی&zwnj;شود.
&nbsp;
منبع : شاپور بختیار، یکرنگی، مترجم: مهشید امیرشاهی، 1982، ص 97.
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Mon, 06 Sep 2021 13:15:52 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/48512/ماجرای-عجیبی-ساواک-روایت-شاپور</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000048/n00048512-b.jpg" length="26259" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>نتیجه مذاکره مصدق با آمریکایی‌ها چه شد؟</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/48508/نتیجه-مذاکره-مصدق-آمریکایی-ها</link>
            <description><![CDATA[چهاردهم مهرماه ١٣٣٠ خورشیدی، هیات نمایندگی ایران به ریاست دکتر مصدق جهت شرکت در نشست شورای امنیت به نیویورک رفت.
&nbsp;
نخست وزیر دولتی که نفت را ملی اعلام کرد طی نطقی ضمن رد صلاحیت شورای امنیت برای رسیدگی به این مسئله، مظالم شرکت نفت جنوب (وابسته به انگلیس) و تجاوزات عمال آن شرکت در امور داخلی ایران و محروم ساختن ملت ایران از حداقل زندگی و هم چنین آمال و آرزوی مردم کشور ما را در نیل به استقلال کامل سیاسی و اقتصادی به سمع شورای امنیت رسانید.
&nbsp;
شورای امنیت پس از استماع مدافعات طرفین مقرر داشت که تا دیوان بین المللی لاهه راجع به صلاحیت خود اظهار نظر ننموده موضوع مسکوت بماند. در نتیجه، مراجعهء دولت انگلستان به شورای امنیت به ضرر آن دولت تمام شد.
&nbsp;
پس از اتمام کار شورای امنیت، دکتر مصدق با مقامات آمریکایی به مذاکره پرداخت تا مگر به میانجیگری آنها انگلستان را حاضر به قبول نظرات خود نماید. ضمنا در این مذاکرات کوشش کرد که مقداری نفت به آمریکا بفروشد و با توضیح وخامت اوضاع اقتصادی ایران از آمریکا درخواست وام فوری کرده عایدات نفت را وثیقه استرداد آن قرار داد.


&nbsp;
برخلاف خوش بینی دکتر مصدق نسبت به دولت آمریکا تقاضاهای او مورد توجه قرار نگرفت. زیرا آمریکایی&zwnj;ها از آن وحشت داشتند که توفیق دکتر مصدق در برابر دولت انگلیس و شرکت نفت جنوب موج جنبش&zwnj;های ضداستعماری را در خاورمیانه برانگیزد.
&nbsp;
منبع : گذشته چراغ راه آینده است، نویسندگان: غلامعلی دهقان، محمدعلی فرزانه و محمدحسین مبین، ص 619.
&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Sat, 04 Sep 2021 11:53:00 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/48508/نتیجه-مذاکره-مصدق-آمریکایی-ها</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000048/n00048508-b.jpg" length="62073" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>تحقیر ایران در کنفرانس تهران</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/19288/تحقیر-ایران-کنفرانس-تهران</link>
            <description><![CDATA[
روزهای پنجم تا دهم آذر ماه ۱۳۲۲، تهران میهماندار سران سه کشور، روزولت رئیس جمهور امریکا، استالین رئیس شورای کمیسرهای اتحاد جماهیر شوروی و وینستون چرچیل نخست وزیر انگلستان شد. سران سه کشور متفق پس از یک نشست چهار روزه که به &laquo;کنفرانس تهران&raquo; شناخته شده&zwnj;است، درباره نقشه نظامی برای پایان دادن جنگ و ساماندهی دنیای پس از جنگ گردهم آمدند. این گردهم&zwnj;&zwnj;آیی پس از پیروزی ارتش سرخ بر ارتش آلمان در استالینگراد بود. محمدرضا پهلوی شاه ایران به این کنفرانس دعوت نشد، ولی با یک یک آنان دیدار و گفتگو کرد. دستاورد کنفرانس تهران برای ایران اعلامیه&zwnj;ای بود که در ۹ آذر ۱۳۲۲ آمریکا، انگلیس و شوروی امضا کردند که تمامیت ارضی ایران را محترم می&zwnj;شمارند و ایران پشتیبانی اقتصادی دریافت خواهد کرد که خسارت&zwnj;های جنگ را جبران کند. نقش مهم و اساسی شاهراه ایران که در واقع یکی از شریان&zwnj;های حیاتی متفقین در جنگ جهانی دوم بود، در پیشرفت هدف&zwnj;های شوروی و انگلیس و آمریکا در پایان سال ۱۹۴۳ برابر با ۱۳۲۲ خورشیدی بسیار نمودار شد. آلمان&zwnj;ها در جبهه استالینگراد از پیشروی بازماندند و در بیشتر بخش&zwnj;های استالینگراد جنگ از فرم پدافند نیروهای شوروی به فرم آفند (حمله) و یورش ارتش شوروی درآمد. نیروی جنگی ایتالیا در تیرماه ۱۳۲۲ از پای درآمد و حکومت جدید آن کشور به ریاست بادوگلیو به آلمان اعلان جنگ داد و در کنار متفقین قرار گرفت. سران دولت&zwnj;های بزرگ متفق برای بررسی فرجام و بازده کوشش&zwnj;های مشترک جنگی و هماهنگ ساختن تلاش&zwnj;های آینده نیاز به گردهمایی داشتند و بنا به پیشنهاد استالین تهران را برای این کنفرانس برگزیدند.
مجلس دور سیزدهم روز اول آذر ماه ۱۳۲۲ پایان یافته و مقدمات مبارزه انتخاباتی مجلس چهاردهم پیش از پایان عمر مجلس سیزدهم فراهم شده بود. حزب توده و گروه&zwnj;های وابسته به آن و سایر عناصر و افراد دست چپی برای بدست آوردن کرسی&zwnj;های مجلس شورای ملی در تلاش بودند و مقامات وابسته به سیاست استالینی و دولت بریتانیا در غالب حوزه&zwnj;های انتخاباتی از کاندیداهای طرفدار سیاست خویش پشتیبانی می&zwnj;کردند.

&nbsp;




27 مهر 1322؛ اعلامیه متفقین مبنی بر اقدام مشترک در سالهای&nbsp; آینده دوران جنگ


پیش از تشکیل کنفرانس عالی تهران، انجمن وزیران امور خارجه سه کشور شوروی و انگلیس و آمریکا، از ۲۷ مهر ماه تا نهم آبان ۱۳۲۲ در مسکو تشکیل و در پایان کار انجمن اعلامیه مفصلی به امضای وزیران امور خارجه سه دولت درباره اقدام&zwnj;ها مشترک متفقین در سال&zwnj;های آینده دوران جنگ و بعد از جنگ صادر گردید.

&nbsp;

۵ آذر ۱۳۲۲ ورود ویئستون چرچیل به ایران


۵ آذر ۱۳۲۲ وینستون چرچیل نخست وزیر انگلستان با دختر خود سارا، آنتونی ایدن وزیر امور خارجه، لرد موران پزشک ویژه چرچیل، سر الکساندر کادوگان معاون همیشگی وزارت امور خارجه، دریا سالار آندرو کانینگهام لرد اول دریاداری، سرآلن بروک رئیس سناد امپراطوری، فیلد مارشال سر جان دیل، سر چارلز پورتال فرمانده نیروی هوایی، ژنرال ایسمی مشاور نظامی، سر آرچیبالد کلارک سفیر انگلستان در مسکو و گروهی دیگر (هفتاد نفر) به تهران وارد شدند و سر ریدر بولارد وزیر مختار انگلستان در ایران و ژنرال سلبی فرمانده نیروهای بریتانیا در ایران و عراق به پیشواز آنها رفتند.

&nbsp;

۶ آذر ۱۳۲۲ ؛ ورود فرانکلین روزولت رئیس جمهور امریکا به ایران


۶ آذر ۱۳۲۲ فرانکلین روزولت رئیس جمهور امریکا به همراه دریاسالار ویلیام لیهی رئیس ستاد زمان جنگ، دریاسالار ویلسون براون آجودان ویژه نیروی دریایی، سرلشکر ادوین واتسون آجودان نظامی، هری هاپکینز مشاور ویژه، اورل هاریمن سفیرکبیر امریکا در شوروی، جان وای ننت سفیر کبیر امریکا در بریتانیا، دریاسالار راس مک اینتایر پزشک ویژه رئیس جمهور ، چارلز بوهلن دیپلمات وزارت امور خارجه، سرگرد جان بوی تیجر داماد رئیس جمهور، ژنرال جرج مارشال رئیس ستاد ارتش، ژنرال آرنولد فرمانده نیروی هوایی، ژنرال برهون سامرویل رئیس کارپردازی ارتش، دریاسالار ارنست کینگ رئیس عملیات نیروی دریایی، ژنرال توماس هندی رئیس بخش عملیات ارتش امریکا با هواپیما وارد تهران شدند و دریفوس وزیر مختار امریکا در تهران و ژنرال پاتریک هورلی و ژنرال کانلی به پیشواز آنها رفتند. ژنرال هورلی از رئیس جمهوری امریکا درخواست کرد که در درازای ماندگاری خود در تهران در سفارت شوروی مهمان باشد. پس از ورود روزولت رئیس جمهور امریکا به سفارت شوروی، استالین رئیس شورای کمیسرهای اتحاد جماهیر شوروی و مولوتف کمیسر خارجه شوروی، با رئیس جمهور امریکا دیدار کردند و یک ساعت و نیم به گفتگو پرداختند. سپس چرچیل نخست وزیر انگلستان نیز برای دیدار با روزولت رئیس جمهور امریکا به سفارت شوروی رفت و پس از گفتگو ناهار را نیز با هم خوردند. چرچیل نخست وزیر انگلستان به همراهی رئیس ستاد امپراتوری، سر اندرو کانینگهام ارد اول دریاداری، سرجان پورتال فرمانده نیروی هوایی، ایدن وزیر امور خارجه انگلستان به سفارت شوروی رفتند و با مولوتف کمیسر خارجه شوروی در جبهه لنینگراد و هری هاپکینز مشاور ویژه رئیس جمهور امریکا به گفتگو پرداختند. چرچیل پس از گفتگو با بلندپایگان شوروی، دوباره در سفارت شوروی با روزولت دیدار و گفتگو کرد. ساعت هفت و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر به دعوت استالین ، چرچیل به همراهی ایدن و کلارک به سفارت شوروی رفتند و شام را با استالین و مولوتف و ورسیلف و هم چنین روزولت و هری هاپکینز و دریاسالار لیهی خوردند.

7 آذر 1322 مذاکرات اصلی سران سه کشور امریکا، شوروی و بریتانیا 
7 آذر مذاکرات اصلی سران سه کشور امریکا، شوروی و بریتانیا در کنفرانس تهران و همچنین گفتمان رئیس&zwnj;های ستاد ارتش سه کشور آغاز شد. ساعت سه و نیم بعد از ظهر چرچیل در میهمانی بزرگی که در سفارت شوروی برپا شد و در آن نیز روزولت رئیس جمهور امریکا و استالین و هیات&zwnj;های نمایندگی سه دولت متفق بودند، شمشیر استالینگراد را از سوی جرج ششم پادشاه انگلستان به نشانه گرامی&zwnj;داشت ملت انگلیس به مردم دلیر استالینگراد، به استالین پیش&zwnj;کش کرد. استالین ازکمک&zwnj;های متفقین به شوروی قدردانی کرد و یادآور شد که امریکا در هر ماه هشت هزار فروند و انگلستان سه هزار و پانصد فروند و شوروی سه هزار فروند هواپیما می&zwnj;سازند و با این شمار هواپیما بی&zwnj;گمان آلمان هیتلری شکست خواهد خورد.

۸ آذر ۱۳۲۲ ملاقات محمدرضا پهلوی با روز ولت در سفارت شوروی
۸ آذر ۱۳۲۲ محمدرضا پهلوی و علی سهیلی نخست وزیر و وزیر امور خارجه با روزولت رئیس جمهور امریکا در سفارت شوروی دیدار کرد. در این جلسه که دریفوس وزیر مختار امریکا در ایران، ژنرال هورلیف ژنرال واتسون، دریا سالار براون، سرهنگ الیوت در آن شرکت داشتند گفتگوهای دوستانه&zwnj;ای میان شاه و روزولت رئیس جمهور امریکا انجام گرفت و شاه درباره اوضاع ایران و مشکلاتی که بر اثر جنگ ایران با آن روبرو است و هم چنین نقش ایران در فرستادن ابزار جنگ متفقین به جبهه&zwnj;های جنگ شوروی سخنانی ایراد کرد. شاه در پی این دیدار هنگام ظهر با چرچیل نخست وزیر انگلستان ملاقات کرد. در این دیدار که سر ریدر بولارد وزیر مختار انگلیس در ایران و سارا چرچیل دختر چرچیل در آن شرکت داشتند گفتگوهای دوستانه&zwnj;ای درباره اوضاع ایران و همکاری این کشور در راه پیروزی متفقین و چیرگی آنها بر نیروهای آلمان هیتلری انجام یافت. شاه برای شصت و نهمین سالروز تولد چرچیل یک تکه قالی ارزنده و گرانبها به وی هدیه داد.

۹ آذر ۱۳۲۲ دیدار استالین با محمدرضاشاه در کاخ مرمر
۹ آذر ۱۳۲۲ استالین به همراهی مولوتف کمیسر امور خارجه شوروی و ماکسیموف کاردار سفارت شوروی در تهران، در کاخ مرمر با شاه دیدار کرد. در این دیدار شاه درباره اهمیت و ارزش همکارهای ایران در پیروزی متفقین سخن گفت و استالین از کمک&zwnj;های ایران در فرستادن اسلحه و دیگر ابزار جنگی از راه ایران به جبهه&zwnj;های جنگ شوروی تشکر کرد. در این روز همچنین روزولت رئیس جمهور امریکا ، میلسپو رئیس کل دارایی ایران را برای دیدار پذیرفت. سهیلی نخست وزیر و ساعد وزیر امور خارجه ایران نیز با استالین و مولوتف دیدار کردند. دیدار رهبران سه کشور امریکا، شوروی و انگلستان درباره اوضاع جنگ پایان یافت و گفتگوها پیرامون متن اعلامیه کنفرانس میان سه کشور متفق پیگیری شد. در همین روز محمد ساعد وزیر امور خارجه ایران تذکاریه متحداللحنی برای مولوتُف کمیسر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی و ایدن وزیر امور خارجه بریتانیا، که در تهران بودند، و دریفوس وزیر مختار آمریکا (که بجای کردل هول وزیر امور خارجه آن کشور در کنفرانس تهران شرکت کرده بود) فرستاد و در آن تلاش&zwnj;ها و کوشش&zwnj;های ایران را در راه پیروزی متفقین و سختی&zwnj;ها و دشواری&zwnj;هایی را که ایران بر اثر جنگ و همکاری با متفقین با آن&zwnj;ها روبرو شده بود یادآوری کرد. در تذکاریه وزارت امور خارجه ایران به سه نکته اشاره شده بود:
۱- متفقین زحمات و خساراتی را که از اوضاع جنگ به ایران وارد آمده کاملاً در نظر بگیرند.
۲- تعهدات کتبی و اطمینان&zwnj;های شفاهی که از طرف متفقین نسبت به تمامیت و استقلال کامل ایران داده شده بود از راه کمک و مساعدت مادی و معنوی در تمام رشته&zwnj;های سیاسی و اقتصادی تقویت شود.
۳- متفقین طبق تعهدات خود در تحویل رشته&zwnj;های حیاتی امور مملکت ایران که در دست آنان است و واگذاری امنیت کشور به قوای انتظامی خود ایران اهتمام خاص معمول دارند.
وزیر امور خارجه ایران در پایان تذکاریه انتظار دولت و ملت ایران را از سران متفقین بة شرح زیر بیان نمود:
&laquo;دولت و ملت ایران انتظار دارند در این موقع که پیشوایان معظم سه دولت بزرگ در ایران اقامت دارند برای تأیید مراتب بالا اعلامیه صادر و بدینوسیله حسن نیتی را که کراراً کتباً و شفاهاً نسبت به ایران ابراز داشته&zwnj;اند بار دیگر تصریح نماید.&raquo;
به دنبال دیدارها و گفتگوهای شاه با سران سه کشور بزرگ جهان اعلامیه سه دولت متفق بر پذیرش همکاری ایران در پیروزی متفقین و تضمین استقلال و حاکمیت و تمامیت ارضی ایران و کمک&zwnj;های اقتصادی آینده دولت&zwnj;های نامبرده پس از پایان جنگ به ایران، به امضای روزولت ، چرچیل و استالین چاپ و پخش شد. متن اعلامیه که با همکاری و اندیشه&zwnj;های ژنرال هورلی از سوی دولت امریکا، ایدن از سوی دولت بریتانیا و مولوتف از شوروی نوشته شد بدین قرار است:

اعلامیه سه دولت امریکا، بریتانیا و شوروی در کنفرانس تهران
&laquo;رئیس جمهوری کشورهای متحده آمریکا، نخست وزیر اتحاد جماهیر شوروی و نخست وزیر ممالک متحده انگلستان پس از مشورت بین خود و با نخست وزیر ایران مایلند موافقت سه دولت را جمع به مناسبات خود به ایران اعلام دارند.&raquo; &laquo;دولت&zwnj;های کشورهای متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی و ممالک متحده انگلستان کمک هائی را که ایران در تعقیب جنگ بر علیه دشمن مشترک و مخصوصاً در قسمت تسهیل وسائل حمل و نقل مهمات از ممالک ماوراء بحار به اتحاد جماهیر شوروی بعمل آورده تصدیق دارند.&raquo;
&laquo;سه دولت نامبرده تصدیق دارند که این جنگ مشکلات اقتصادی خاصی برای ایران فراهم آورده و موافقت دارند که با در نظر گرفتن احتیاجات سنگینی که عملیات جنگی جهانی بر آن&zwnj;ها تحمیل می&zwnj;کند و کمی وسائل حمل و نقل در دنیا و همچنین کمی مواد خام و سایر حوائج کشوری کمک&zwnj;های اقتصادی خود را تا حد امکان به دولت ایران ادامه بدهند&raquo;.
&laquo;راجع به دوره بعد از جنگ، دُوَل کشورهای متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی و ممالک متحده انگلستان با دولت ایران موافقت دارند که هر نوع مسائل اقتصادی که در پایان مخاصمات، ایران با آن مواجه باشد از طرف کنفرانس&zwnj;ها یا مجامع بین&zwnj;المللی که برای مطالعه مسائل اقتصادی بین&zwnj;المللی تشکیل یا ایجاد شود با مسائل اقتصادی سایر ملل متحده مورد توجه کامل قرار گیرد.&raquo;
&laquo;دولت&zwnj;های کشورهای متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی و ممالک متحده انگلستان در حفظ استقلال و حاکمیت و تمامیت ارضی ایران با دولت ایران اتفاق نظر دارند و به مشارکت ایران با سایر ملل صلح دوست در برقراری صلح بین&zwnj;المللی و امنیت و سعادت بعد از جنگ بر طبق اصول منشور آتلانتیک که مورد قبول هر چهار دولت است استظهار دارند&raquo;.&nbsp;&nbsp; وینستون چرچیل&nbsp; -&nbsp; ژ. و استالین -&nbsp;&nbsp; فرانکلین د. روزولت

۱۰ آذر ۱۳۳۲ ، پایان کنفرانس و ترک ایران
۱۰ آذر ۱۳۳۲ رئیس جمهور امریکا پس از بازدید از اردوگاه ارتش امریکا در امیرآباد در سخنانی که برای سربازان امریکایی ایراد کرد، گفت که در کنفرانس تهران دو هدف بزرگ بررسی شد، یکی طرح نقشه نظامی برای پایان دادن پیروزمندانه جنگ و دیگری سامان دادن دنیای پس از جنگ. سران کشور متفق و همراهان آنها پس از یک سفر چهار روزه ، تهران را با هواپیما به سوی کشورهای خود ترک کردند.

14 آذر 1322 قرائت متن اعلامیه کنفرانس تهران توسط علی سهیلی
پس از بازگشت سران دُوَل متفق ، علی سهیلی نخست وزیر ایران در تاریخ ۱۴ آذر ماه طی جلسه ای در وزارت امور خارجه که با حضور وزرای مختار انگلستان و آمریکا و کاردار شوروی، ترتیب یافت ، متن اعلامیه سران سه دولت را درباره ایران خواند و متن آن در اختیار خبرگزاری&zwnj;های داخلی و خارجی گذاشته شد. سپس وزرای مختار انگلیس و آمریکا و کاردار سفارت شوروی به ترتیب سخنرانی&zwnj; کردند.

یکم تیرماه 1323 نامگذاری خیابان محل اقامت سران متنفقین به نامهای &nbsp;آنها توسط شهرداری تهراننانآنها
شهرداری تهران نیز به مناسبت اقامت چند روزه سران دُوَل بزرگ متفق در ایران طی مراسمی در روز اول تیر ماه ۱۳۲۳ شمسی (ژوئن ۱۹۴۴ میلادی) سه خیابان از خیابان&zwnj;های شمالی پایتخت را که کنار سفارتخانه&zwnj;های آمریکا و شوروی و بریتانیا بود به سران آن سه کشور یعنی روزولت و استالین و چرچیل نامگذاری کرد. در پایان این مراسم با حضور نمایندگان سیاسی سه دولت امریکا، بریتانیا و شوروی پلاک&zwnj;هایی که پیشتر تهیه شده بود در جای خود نصب گردید.&nbsp;

&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Thu, 12 Aug 2021 10:59:11 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/19288/تحقیر-ایران-کنفرانس-تهران</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000019/n00019288-b.jpg" length="55276" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>روز بزرگداشت حکیم عمر خیام</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/48339/روز-بزرگداشت-حکیم-عمر-خیام</link>
            <description><![CDATA[۲۸ اردیبهشت ۴۲۷::

28 اردیبهشت ماه بزرگداشت حکیم عمر خیام ,همه ساله چنین روزی به عنوان روز بزرگداشت حکیم عمر خیام گرامی داشته می شود .
&nbsp;
ابوالفتح الدین عمر بن ابراهیم نیشابوری مشهور به خیام از برجسته ترین حکما و ریاضی دانان جهان اسلام در سال ۳۲۹ ه.ق در نیشابور دیده به جهان گشود.&nbsp;وی پس از طی تحصیلات در حوزه ای مختلف در رشته ریاضیات و نجوم تبحر خاصی یافت و در این حوزه شیوه های خاصی را در حل مسایل مختلف ابداع کرد .&nbsp;حکیم عمر خیام به دلیل تبحر و دانش عظیمی که در این دو علم بدست آورده بود ، ملکشاه سلجوقی او را به سوی در بار فراخواند و وی را در صدر نشاند .
&nbsp;خیام در نزد ملکشاه دست به انجام کارهای علمی بسیاری زد که از میان آنها می توان به نگارش تقویم جلالی اشاره کرد.
حکیم عمر خیام بنا به در خواست ملکشاه رصدخانه ملکشاهی را ساخت و در صدد اصلاح تقویم موجود بر آمد . تقویم جلالی او که امروزه در میان ایرانیان رواج دارد از چنان اعتباری بر خوردار است که تا کنون کمتر به آن ایراد وارد شده است.

****]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Mon, 17 May 2021 07:43:00 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/48339/روز-بزرگداشت-حکیم-عمر-خیام</guid>
        </item>
        <item>
            <title>فراز و فرود های زندگی شاه؛ از تولد تا مرگ</title>
            <link>https://www.cafetarikh.com/news/48175/فراز-فرود-های-زندگی-شاه-تولد-مرگ</link>
            <description><![CDATA[محمدرضا پهلوی به عنوان آخرین پادشاه سلسله پهلوی حدود 37 سال بر ایران حکومت نمود . وی که تمام تاج و تخت خود را همانند پدر مدیون انگلیسیها بود؛ در 12 سال اول سلطنت خود کوشید اقدامی مغایر با منافع استعماری دولت انگلستان انجام ندهد و حتی از ملی شدن صنعت نفت نیز دلخوشی نداشت. کودتای 28 مرداد 1332 و سرنگونی حکومت مردمی دکتر مصدق نیز با طراحی امریکاییها، سبب گرایش شدید شاه به امریکای تازه نفس شد و شاه که امریکا را قدرت بلامنازع دنیا می دانست، رابطه حامی- پیرو را در روابط ایران و امریکا نهادینه نمود. وابستگی بیش از حد محمدرضا به امریکا، فقدان فضای باز سیاسی در کشور ،اصلاحات اقتصادی به نفع طبقه مرفه، اقدامات ضد دینی و ضد اسلامی و... حکومت پهلوی سرانجام سبب اوج گیری مبارزات مردم انقلابی ایران به رهبری حضرت امام خمینی شد تا اینکه در 2 دی ماه 1357 ، شاه سفر بی بازگشت خود به ناکجا آباد را آغاز نمود و سرانجام در ساعت 9 صبح 27 ژوئیه 1980 در شرایطی که، فرح و دخترش فرحناز، فریده دیبا، اشرف پهلوی و اردشیر زاهدی نظاره&zwnj;گر مرگ او بودند؛ از دنیا رفت و در &nbsp;مسجد الرفاعی قاهره به خاک سپرده شد. در مراسم دفن وی دوستان امریکایی و اسرائیلی شاه به همراه انور سادات حضور داشتند.


۴ آبان ۱۲۹۸&nbsp;ش / &rlm;۲۶ اكتبر ۱۹۱۹ م ::
محمدرضا در تهران به دنيا آمد. پدر او &laquo;رضاخان ميرپنج سوادكوهي&raquo; (رضاشاه پهلوي) و مادرش تاج&zwnj;الملوك آيرملو (ملكه مادر) بود. محمدرضا، دو خواهر و یک برادر تنی به نام های شمس(۱۲۹8-۱۳۷۴)، اشرف (دوقلو با محمدرضا) و علیرضا &nbsp;(۱۳۰۱-۱۳۳۳) داشت.

****
1306ش/ 1927م&nbsp;
محمدرضا در 1306 در 8 سالگي به وليعهدي برگزيده شد. سال اول ابتدايي را در تهران گذراند.

1310ش/ 1931م
وی در دوازده سالگي براي ادامه تحصيل به مدرسه شبانه&zwnj;روزي &laquo;لو روزه&raquo; (Le Rosey) &nbsp;در سوئيس رفت. &nbsp;


1315ش/ 1936م&nbsp;
در ۱۷ سالگي به ايران بازگشت و در دانشكده افسري تحصيل را ادامه داد.


1318ش/ 1939 م&nbsp;
در 1318 با فوزيه خواهر ملك فاروق پادشاه مصر ازدواج كرد. حاصل اين پيوند دختري به نام شهناز بود. طی این دوره از زندگی، محمدرضا به تدریج در کنار رضاشاه با فنون سلطنت و رموز سیاست آشنا میشد و جلسات روزانه منظمی میان آنان برقرار بود.البته اين ازدواج دوامي نداشت و محمدرضا پس از چندي فوزيه را طلاق داد. ماجرای طلاق فوزیه از شاه، پس از خروج فوزیه از ایران، سه سال طول کشید. فوزیه در سال ۱۳۲۴ تهران را برای همیشه ترک کرد. از سالها پیش از آن نیز روابط شاه با وی به سردی گرائیده بود. لذا سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۷ شاه زندگی خصوصی مجردی را می گذرانید.


25 شهريور 1320ش/ 1941م::&nbsp;
محمدرضا در 25 شهريور 1320، پس از آن كه پدرش توسط متفقين بركنار شد، به سلطنت ايران منصوب شد. محمدرضا در سالهاي نخستين حكومت خود، تحت نفوذ شديد استعمار انگليس قرار داشت.

****
۱۵ بهمن 1327ش/ 1949م ::
در ۱۵ بهمن سال ۱۳۲۷ در دانشگاه تهران به شاه تيراندازي شد ولي او با آن&zwnj;كه زخمي شد جان سالم به&zwnj;در برد. مجلس موسسان با تغيير اصل ۴۸ قانون اساسي اختيار انحلال مجلس را به شاه تفويض كرد. &nbsp;شاه بعدها در محافل خصوصی و به طور مبهم، رزم آرا را مسئول ترور خود و هژیر معرفی می کرد. برخی معتقدند این ترور (با توجه به تعداد گلوله های شلیک شده (پنج گلوله) و ناموفق بودن آن و همچنین گلوله باران شدن ضارب توسط محافظین شاه پس از اتمام گلوله هایش!) احتمالا توسط خود شاه تدارک دیده شده است.

****
23 اسفند 1328ش/ 1949م ::
محمد ساعد مراغه&zwnj;ای، نخست&zwnj;وزیر وقت ایران با این بهانه كه موفقیت نماینده ی ایران بدون جایگاه رسمی&zwnj;اش با مشكلاتی روبه&zwnj;رو است، پیشنهاد شناسایی رسمی دولت اسرائیل را ارائه كرد. كابینه ساعد در 23 اسفند 1328، به اتفاق آراء و به صورت دوفاكتو (موقتی و غیررسمی)،&zwnj; اسرائیل را به رسمیت شناخت.

****
1329ش/ 1950م&nbsp;
محمدرضا شاه در سال ۱۳۲۹ شاه با همسر دوم خود ثريا اسفندياري ازدواج كرد.&nbsp;


1332ش/ 1953ش
در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (۱۹ اوت ۱۹۵۳) سازمان&zwnj;هاي جاسوسي بريتانيا و ايالات متحده امريكا با كودتا، دكتر مصدق را بركنار كرده و محمدرضا شاه پهلوي را كه پس از شكست كودتاي ۲۵ مرداد به رم رفته بود بازگرداندند و به قدرت رساندند. در 1332 با به قدرت رسيدن محمد مصدق و موج احساسات ضداستعماري مردم به ايتاليا گريخت. دولت امريكا كه آثار قريب الوقوع موفقيت ايران را در خلع يد از انگليس و ملي كردن صنعت نفت احساس مي&zwnj;كرد، توسط سازمان سيا و از طريق ايادي داخليش و با برانگيختن جمعي از اوباش موفق شد با همكاري انگلستان دولت مصدق را سرنگون و شاه را مجدداً به ايران بازگرداند. پس از كودتا سركوب و نابودي كليه گروه&zwnj;ها وشخصيت&zwnj;هاي مخالف رژيم آغاز شد. پس از كودتاي 28 مرداد 1332، آمريكا، فضا و شرايط را به&zwnj;منظور حضور و حاكميت بلامانع خويش در ايران مساعد يافته و در صدد برآمد تا در تمام شئون ايران دخالت كرده و جايگزين انگليس شود. يكي از زمينه&zwnj;هاي مورد نظر، بخش امنيتي و اطلاعاتي بود.


۱۰ بهمن 1335ش/ 1956م ::
روز ۱۰ بهمن ۱۳۳۵ لايحه تاسيس سازمان اطلاعات و امنيت كشور ـ ساواك ـ به تصويب مجلس سنا رسيد و اين سازمان با حمايت اطلاعاتي امريكا شكل گرفت .&nbsp;

****
۱۶ فروردین 1337ش/ 1958م::
در روز شنبه ۱۶ فروردین ۱۳۳۷ هجری شمسی محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران پس از هفت سال زندگی مشترک، اسناد طلاق ثریا اسفندیاری بختیاری همسر دوم خود را امضا کرد. هرچند دلیل این طلاق نازایی ثریا و نگرانی رجال حکومتی از آینده سلطنت اعلام شد اما برخی شایعات از نارضایتی نزدیکان شاه از جمله اشرف پهلوی از ازدواج او با ثریا و نقش پررنگ آنان در وقوع این ماجرا حکایت داشت. با این حال اشرف پهلوی با رد این شایعات بار&zwnj;ها در مصاحبه&zwnj;های گوناگون اعلام کرد که &laquo;با توجه به عشق شاه به ثریا اگر او می&zwnj;توانست فرزندی به دنیا بیاورد جدایی این دو غیرممکن بود.&raquo; موضوع لزوم جدایی شاه از ثریا از ماه&zwnj;ها قبل مطرح بود اما این طلاق بعد از کش و قوس&zwnj;های فراوان و تردید شاه در اتخاذ این تصمیم که در علاقه بسیار زیاد میان او و ملکه سابق ریشه داشت در میانه فروردین ۳۷ عملی شد و ثریا که از دو ماه قبل به تنهایی در آلمان به سر می&zwnj;برد دیگر به کشور بازنگشت.

****
29 آذر 1338ش/ 1959م ::
در 29 آذر 1338 فرح ديبا در کاخ گلستان طي مراسم باشکوهي به عقد شاه درآمد و به کاخ سلطنتي قدم نهاد تا شانس خود را براي ارتقا به مقام ملکه پهلوي بيازمايد . فرح پهلوی به عنوان ملکه ایران در زندگی سیاسی شاه حضور داشت و طراح بسیاری از برنامه های فرهنگی در دوره سوم حکومت شاه بود.
زمستان 1341/ 1962م&nbsp;
محمد رضاشاه شش اصل نخستین انقلاب سفید را&nbsp; در زمستان ۱۳۴۱ در کنگره کشاورزان معرفی کرد.&nbsp;

****
15 مهر 1341/ 1963م::
هیات وزیران لایحه تشکیل انجمن های ایالتی و ولایتی را تصویب کرد. شاه تحت رهنمودهاي امريكا براي مقابله با اسلام و اشاعه فرهنگ غربي در كشور لايحه انجمن هاي ايالتي و ولايتي را به مجلس برد وچون شرايط اسلامي بودن اعضا و قيد سوگند به قرآن را در آن حذف كرده بود، با مخالفت شديد و يكپارچه روحانيت به رهبري امام خميني&zwnj;(ره&zwnj;) مواجه شد و پس از يك كشمكش دوماهه سياسي مجبور به لغو آن شد. پس از آن، محمد رضا پهلوي طرح 6 ماده&zwnj;اي موسوم به انقلاب سفيد را در ششم بهمن 1341 به همه پرسي نمايشي گذاشت و مدعي موافقت مردم با آن شد. درگيري مستمر روحانيت و افشاي ماهيت امريكايي اصلاحات شاه برخورد خشن رژيم با روحانيت را در پي داشت. در اين دوره مدرسه فيضيه در قم مورد تاخت و تاز نيروهاي مسلح حكومت قرار گرفت و عده زيادي از طلاب و مردم كشته و زخمي شدند.

****
13 مهر 1342ش/ &nbsp;1963م ::
پیشنهاد تصویب لایحه کاپیتولاسیون در كابینه اسدالله علم مورد تصویب قرار گرفت و در مرداد 1343 درمجلس سنا نیز به تصویب رسید.

****
1346ش/ 1967م
محمدرضاشاه در 1346 ش. تاجگذاري كرد. ورود سيل آساي امريكاييان و ساير هم پيمانان آن، به ويژه اسرائيلي&zwnj;ها به ايران&zwnj;، وابستگي سياسي و اقتصادي رژيم پهلوي را آشكار&zwnj;تر مي&zwnj;ساخت&zwnj;.

1354ش/ 1975م
در 1354ش. تقويم رسمي كشور از هجري شمسي به شاهنشاهي تبديل شد و در كنار آن بسياري از رسوم و آداب غير اسلامي در كشور رايج شد.



1357ش/ 1979 م
محمدرضا روز 26 دي 1357 از ايران گريخت و به ترتيب به كشورهاي مصر، امريكا، مكزيك و پاناما رفت&zwnj;.&nbsp;


1359ش/1980م
محمدرضاشاه بيمار شد و به قاهره بازگشت و در 5 مرداد 1359 مقارن با سالگرد مرگ پدرش در يكي از بيمارستان&zwnj;هاي اين كشور جان سپرد.

&nbsp;]]></description>
            <category>خط زمان</category>
            <pubDate>Wed, 27 Jan 2021 09:18:46 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.cafetarikh.com/news/48175/فراز-فرود-های-زندگی-شاه-تولد-مرگ</guid>
            <enclosure url="https://www.cafetarikh.com/images/docs/000048/n00048175-b.jpg" length="178272" type="image/jpeg"/>
        </item>
    </channel>
</rss>
