مأموریت مرموز در قلب تهران؛ دستان پنهان پشت استخدام مورگان شوستر
13 خرداد 1405 ساعت 10:49
نام مورگان شوستر با اصلاحات مالی ایران گره خورده است، اما کمتر کسی میداند که مسیر حضور او در ایران را یک کاردارِ بهائیِ ماسون هموار کرد؛ کسی که پیش از ورود شوستر، به جامعهی بهائیان ایران دستور داده بود تا استقبال ویژهای از این مستشار آمریکایی تدارک ببینند.
مورگان شوستر یکی از چهرههای مشهور دوران روابط سیاسی ایران و آمریکا به شمار میرود که پنج سال پس از انقلاب مشروطیت برای ریاست کل خزانهداری و اصلاح امور مالیه کشور وارد ایران شد اما ورود این مستشار خارجی مورد اعتراض دولتهای روسیه و انگلیس که ایران را به ۲ منطقه نفوذ برای خود تقسیم کرده بودند، قرار گرفت، بنابراین به اجبار قرارداد این مستشار آمریکایی در ایران را لغو کردند. يكي از رهبران بهائي كه با عبدالبهاء همكاري صميمانه داشت، عليقليخان نبيلالدوله بود. او در جواني در سفارت انگليس در تهران كار ميكرد، بعدها از طرف عبدالبهاء به آمريكا رفت و در مسافرت عبدالبهاء به آمريكا، مترجم سخنرانيهاي او بود. نبيلالدوله فرزند «عبدالرحيمخان كلانتر» معاون «كنت دو مورنت فورن» رئيس نظميهي تهران بود. او متعلق به خاندان سپهر كاشي و از خويشاوندان احمدعليخان مورخالدولهي سپهر بود. خانوادهي سپهركاشي از احفاد لسانالملك سپهر، نويسندهي مشهور ناسخالتواريخ بودند. عليقليخان نبيلالدوله از سال 1319ق همراه با عدهي ديگر از بهائيان به دستور عبدالبهاء در آمريكا ميزيست و كاردار ايران در واشنگتن بود. نبيلالدوله نخستين ايراني بود كه در سازمان فراماسونري آمريكا و در طريقت اسكاتي كهن به درجهي سي و سوم (عاليترين درجهي فراماسوني) رسيد و همچنين عاليترين نشان ماسوني را كه فقط به رؤساي جمهور آمريكا اعطا ميشود، دريافت كرد. زماني كه در بين نمايندگان مجلس در باب استخدام مستشار از آمريكا، اكثريت آراء حاصل شد، ميرزا حسينقليخان نواب، وزير امورخارجه، از نبيلالدوله خواست كه تعدادي متخصص ماليه از وزارت امورخاجهي آمريكا طلب كند و مستشاري را براي مدت سه سال استخدام نمايد. قبلاً موافقت وزير خارجهي آمريكا هم جلب شده بود. حسينقليخان نواب توصيه كرد، كه كاردار ايران به آراء و نصايح ديگران اعتنايي ننمايد و از دخالت اشخاص غيرمسئول جلوگيري نمايد. خواسته شد كه نتيجهي مذاكرات به صورت رمز به اطلاع «نواب» برسد. بنابراين به دستور حسينقليخان نواب و توسط نبيلالدوله مورگان شوستر عازم ايران شد. قبل از ورود شوستر به تهران، عليقليخان نبيلالدوله نامهاي خطاب به محفل بهائيان ايران نوشت و از آنها خواست تا از شوستر استقبال درخور توجهي بنمايند.
ثریا شهسواری ، «اسناد فعالیت بهایان در دروه محمدرضاشاه پهلوی»، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی ، 1378، ص 5
کد مطلب: 50338