آب؛ عنصر مقدس در باورهای مردم ایران
17 خرداد 1405 ساعت 15:09
آب در فرهنگ عامه مردم ایران از دیرباز جایگاهی ویژه و مقدس داشته و بسیاری از ضربالمثلها، آداب و باورهای مردمی را میتوان در راستای حفظ و حراست از این نعمت و پیشگیری از آلودن آن معنا کرد. در نقاط مختلف کشور، از تنکابن تا کازرون، درباره آب، باران، چشمهها و رفتارهای مرتبط با آن، اعتقادها و نشانههای گوناگونی وجود دارد که بازتابی از نگاه احترامآمیز و رازآلود مردم به این عنصر حیاتی است.
آب در فرهنگ عامیانه مردم از دیرباز جایگاه ویژه و مقدسی داشته است و همه مثلها و تعبیرها را میتوان برای حفظ و حراست منابع آب یا پیشگیری از آلودن آن تلقی کرد.در فرهنگ عامه مردم نقاط مختلف ایران باورها و اعتقادهای زیادی دربارهی آب، باران، چشمهها و... وجود دارد،کـه به نمونههایی از این آداب و اعتقادها در اقوام مختلف میپردازیم. در تنکابن عقیده دارند که اگر موقع آب خوردن،آب در گلو گیر کرد و شخص به سرفه افتاد،مهمان میآید و برای آن شخص که آب خوردن،او را بـه سـرفه انداخت،سوغاتی میرسد.اگر هنگام ریختن آب،با برخورد به زمین،صدای محکمی ناشی شد، عقیده دارند مهمان میآید. موقع اذان ظهر آب گرم بیرون نمیریزند. اگر اردک و غاز در آب (جوی) بازی کـند بـاران میآید. در اول هر ماه،صبح زود با آب و قرآن وارد اتاق خانه میشوند خیر و برکت میآورد. در کازرون این باورها دربارهی آب رایج است: در آب روان ادرار نمیکنند.انداختن آب دهان در آب روان را بد میدانند.کسیکه در شـیشه بـلور آب بخورد دلنازک میشود. در روز جمعه لبـاس در آب روان نـمیشویند، زیـرا معتقدند در این روز آب آزاد است و نباید رخت در آن شست. در موقع آبیاری و آب دادن زمین،اگر آب صدا کند،کشاورز آن را به فال نیک میگیرد و ایـن را نـوعی آوازخـوانی آب میداند و آن را نویدی برای سال زراعی خیلی خوب تـلقی مـیکنند.اگر در شب آبجوش بیرون بریزند،باید بسم ا...بگویند تا اجنه دور شوند. آب را اول باید کوچکتر بخورد.
منبع:مظلومزاده،محمد مهدی،گـزارش آداب فـارسی کازرون،مرکز تحقیقات واحد فرهنگ مردم، تهران، 1351
کد مطلب: 50342