زبان اهالی قزوین فارسی است ولی لهجه بخصوصی دارند که می‌‌توان قزوینی‌ها را از سایر ایرانی‌ها مانند هلندی‌ها از آلمانی زبان‌ها را تشخیص داد.

شهر قزوین در دوره صفویه از نظر فرهنگی و جغرافیایی تقریبا وضعیت مشابه با وضعیت کنونی داشت. این شهر از لحاظ نظامی نیز شهر مهمی محسوب می‌شد و سازه‌های فیزیکی آن نیز به مانند سایر شهرها، سازه‌هایی از مواد اولیه بودند:

«قزوین در جلگه‌ای خشك و شن‌زار قرار دارد. پس از طي يك نيمروز راه به طرف راست و شرق می‌‌توان به آغاز رشته کوه‌های الوند رسید که از جنوب باختری به طرف بغداد یا بابل می‌‌رود. محیط شهريك فرسنگ یا برابر بايك مايل آلمان و فاقد دیوار است و نیز قلعه و استحکامات و سربازان اجیر شده ندارد، زیرا این شهر دور از دشمن واقع است و بر عکس هنگامی که قزوین پایتخت بود چنین وضعی نداشت ولی اکنون نیز قزوین با داشتن یکصدهزار نفر می‌تواند در واقع بحرانی و ضروری فوراً يك سپاه نظامی تهیه ببیند. زبان اهالی قزوین فارسی است ولی لهجه بخصوصی دارند که می‌‌توان قزوینی‌ها را از سایر ایرانی‌ها مانند هلندی‌ها از آلمانی زبان‌ها را تشخیص داد. خانه‌های معمولی شهر از خشت پخته در آفتاب و برابر شیوه معماری ایران ساخته شده است از بیرون زیبا به نظر نمی‌رسد ولی درون آن را سقف گنبدی زده‌اند و با گچ سفیدکاری و بردیوارها شاخ و برگ گیاهان و درختان را نقاشی کرده‌اند. کف گذرگاه‌های شهر کوبیده و سنگفرش نشده است بلکه فقط شن و ریگ برروی آنها ریخته‌اند و به این سبب هنگام وزش باد حتی به آرامی، شهر را گرد و غبار فرا می‌‌گیرد.»


منبع:آدام اولئاریوس، سفرنامه اولئاریوس، تهران، سازمان انتشاراتی و فرهنگی ابتکار، 1363، صص 153- 154