آنتونی پارسونز، سفیر وقت بریتانیا، اقدامات فرهنگی و مذهبی دربار پهلوی از جمله برگزاری مراسم‌های غیراسلامی در ماه رمضان و تغییر بافت مذهبی مشهد را نه یک نوسازی ساده، بلکه عامل اصلی تحریک توده‌های مسلمان و تعمیق شکاف میان سلطنت و جامعه ایران می‌دانست.

برخی از روزها هستند که نقش تعیین کننده‌ای در تحولات سیاسی ایفا می‌کنند. به تعبیری، در یک روز یا یک هفته به اندازه‌ی چند سال تحولات رو به جلو حرکت می‌کند در حالی که برای سال‌ها برخی از مسائل در سکون به سر می‌برد. این امر در مورد تحولات معاصر ایران نیز مصداق دارد.

در روز 29 بهمن سال 1356 مراسم چهلم شهدای 19 دی قم، که در اعتراض به مقاله‌ی روزنامه‌ی اطلاعات به شهادت رسیده بودند، در سراسر کشور برگزار گردید.

در فضای هیجانی روزهای نخست پیروزی انقلاب، عده‌ای از نیروهای انقلابی و دانشجویان، ارتش را ابزار سرکوب و نشانه‌ی سلطه‌ی طاغوت می‌دانستند. در برخی شهرها پادگان‌ها تخلیه یا تسخیر شد و سربازان بی‌انگیزه از آموزش و نظم خارج شدند. این نگرش، اگرچه ریشه در خاطره‌ی تلخ سرکوب‌ها داشت، اما تهدیدی جدی برای امنیت و تمامیت کشور به شمار می‌رفت. امام خمینی با درایت ...

در این روز تاریخی ملت و امام امت، ثمره‌ی استقامت و پایداری خویش را چشیده و بذری را افشاندند که پس از پیروزی آن در ایران، باعث خیزش‌هایی در سراسر خاورمیانه شده است. بر پارچه نوشته‌ای که در این روز بر کاخ نخست وزیری نصب شده بود، جمله‌ای دیده می‌شد که ماهیت نظام جدید را نشان می‌داد: «به نام خدا، این مکان (نخست وزیری) در تاریخ 22/ 11/ 57 بدون هیچ گونه ...

در دهه‌های پیش از انقلاب، اصلاحات اقتصادی نامتوازن، وابستگی شدید سیاسی، و فاصله‌ی روزافزون میان مردم و حکومت، زمینه‌ساز نارضایتی گسترده شد. گسترش آگاهی اجتماعی و رهبری معنوی امام خمینی(ره) باعث شد جنبش مردمی از اعتراض پراکنده به انقلابی فراگیر تبدیل شود.

اما از بعدازظهر روز 21 بهمن‌ماه، در خیابان جام جم، از میدان ونک تا محمودیه جوانان انقلابی همراه کارکنان رادیو و تلویزیون ملی، که در اعتصاب به سر می‌بردند، زنجیره انسانی تشکیل دادند و تا اواسط روز 22 بهمن‌ماه همان‌جا ماندند. در این میان، ارتش نیز با چند تانک و نفربر به مردم انقلابی پیوست و به نشانه پیروزی تیر هوایی شلیک کرد.

ورود امام خمینی به ایران در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷، نقطه عطفی در تاریخ ایران و انقلاب اسلامی بود. این رویداد، پس از سال‌ها تبعید و مبارزه، سرآغاز تحولات بنیادینی در ساختار سیاسی و اجتماعی ایران شد.

در آبان ۱۳۵۷، در بحبوحه توفان انقلاب، محمدرضا شاه پهلوی با چهره‌ای نگران و حالتی آشفته، در جلسه‌ای فوق‌العاده با فرماندهان ارتش، به اشتباهات گذشته اعتراف کرد و فرمان عفو عمومی را چاره کار دانست. اما سخنان او، که در دوران سلطنتش بی‌سابقه بود، برای فرماندهان ارتش پیامی تلخ داشت: این اقدامات “بسیار دیر” بود و نشان از عدم درک عمیق شاه از خواست واقعی مردم ...

همزمان با آغاز مرحله جدید از مبارزات سیاسی در اوایل دهه 1340، برخی از مبارزان سیاسی که در راس آن کسانی چون شهید اسلامی و شهید امانی قرار داشت، مسجدی را به نام مسجد امام علی (ع) تاسیس کردند. این مسجد بعد از اتمام، به یکی از مساجد مهم تبدیل شد و فعالیت‌هایی زیادی را در راستای آگاه‌سازی جوانان انجام داد.

مدارس یکی از کانون‌های مهم مبارزات سیاسی انقلابیون در دوره حکومت پهلوی دوم محسوب می‌شدند. علاوه بر این، دانش آموزان که از همان دوره نوجوانی و جوانی با آموزه‌های سیاسی مختلف، به عمق فساد سیاسی و اقتصادی حکومت پی برده بودند، در کنار تحصیل، فعالیت‌های سیاسی گسترده‌ای داشتند.

حضور نیافتن روحانیون در مساجد و جلسات دینی از جمله متداول‌ترین شیوه‌های مخالفت آن‌ها با سیاست‌های ضد دینی رژیم در جریان نهضت امام(ره) بود. این روش علاوه بر بازتاب سیاسی آن در میان مردم، باعث می‌شد تا مردم تمرکز خود را بر ماهیت ضد دینی رژیم قرار دهند.

در روزهای پایانی رژیم پهلوی، اوضاع کشور به شدت ملتهب و ناآرام بود. اعتراضات مردمی علیه استبداد، فساد و ظلم رژیم به اوج خود رسیده بود. پس از چندین سال فعالیت و مبارزه، مردم ایران برای رسیدن به آزادی، حق خود را طلب می‌کردند و این موضوع باعث شده بود که رژیم شاه بیشتر از هر زمان دیگری تحت فشار قرار گیرد.

مسجد جاوید یکی از مساجد مهم در دوران انقلاب اسلامی بود که به دلیل فعالیت‌های سیاسی مبارزان انقلاب به مسجدی مهم تبدیل شد. این مسجد کانون مبارزات اسلامی بسیاری از شخصیت‌های مهم بود. شهید مطهری، شهید مفتح و بسیاری از شخصیت‌های سیاسی مهم از این مسجد برای سخنرانی‌های خود استفاده می‌کردند. شرح تاسیس این مسجد و فعالیت‌های سیاسی مبارزان اسلامی، موضوعی است ...

در دوره مبارزات انقلاب اسلامی علیرغم آنکه همه شهرهای ایران به مرکز فعالیت‌های انقلابی تبدیل شده بودند؛ اما برخی از شهرها نسبت به بسیاری از شهرهای دیگر اهمیت بیشتری داشتند. لار از جمله این شهرها بود که به دلایلی از اهمیت سیاسی بیشتری برخوردار بود

حکومت پهلوی تا سال 1356 متوجه عمق بحران‌های سیاسی و اقتصادی نشده بود. شاه که همواره اهمیت نارضایتی‌های مردمی را دست کم می‌گرفت طی سال‌های آخر عمر خود با مشکل انتخاب رهیافت مناسب مواجه شد

دستگیری و تبعید یاران امام خمینی (ره) یکی از متداول‌ترین اقدامات رژیم پهلوی در دهه‌های چهل و پنجاه برای در هم شکستن مقاومت این افراد بود. اسناد موجود نشان می‌دهد که در بیشتر موارد این فشارها و تبعیدها کمترین خللی در عزم این افراد ایجاد نکرده و حتی فرصتی را برای آن‌ها ایجاد می‌کرد که در مناطقی که به آنجا تبعید شده بودند به روشنگری بپردازند.

شاه در سال 1356 با موقعیت جدیدی مواجه شد. موقعیتی که باعث شد تا شاه دست به اقداماتی جدید و البته شتابزده بزند. اقدامات شاه در نهایت نه تنها باعث برون رفت او از بحران‌ها نشد بلکه باعث شد تا بسیاری از سیاست‌های او همچون سیاست کاهش فشار که با هدف کم کردن فشارهای داخلی و خارجی تدوین شده بودند نیز با شکست مواجه شوند

پیروزی انقلاب اسلامی ایران رویدادی بزرگ با بازتاب جهانی بود. بعد از اعلام قطعی پیروزی انقلاب، بسیاری از نهادها و محافل سیاسی داخلی و خارجی به پوشش‌دهی اخبار مربوط به ایران و تحلیل انقلاب اسلامی پرداختند. با این حال تحلیل‌ها و بازتاب خبر این پیروزی در همه کشورها یکسان نبود. برخی از کشورها مواضع منفعل داشتند، مقامات برخی از کشورها از این انقلاب ابراز ...

این انقلاب از شهرهای بزرگ تا دورترین روستاها نفوذ کرده بود. گسترش پیام انقلاب بیشتر توسط روحانیون با کمک شبکه‌ای از مساجد و مکان‌های مذهبی انجام شده بود. روحانیون به مثابه عناصری آگاهی بخش روستاها را با انقلاب پیوند می‌دادند و به اندازه‌ای این شبکه را گسترش دادند که جغرافیای ایران سرشار از پیام انقلاب و آگاهی شده بود.